Otizm spektrum bozukluğu (OSB), dünya genelinde giderek artan prevalansıyla araştırmacıların odağında olmaya devam ediyor. Mevcut tedavi seçenekleri semptom yönetimine yönelik olsa da nörobiyolojik mekanizmaları hedef alan yeni yaklaşımlar geliştirmek büyük önem taşıyor.

Pediatric Discovery dergisinde yayımlanan yeni bir çalışma, omega-3 yağ asitlerinden DHA'nın (dokosaheksaenoik asit) otizme özgü davranışsal belirtileri azaltmada etkili olabileceğini gösteriyor. Araştırmacılar, erken dönemde kronik strese maruz bırakılarak OSB benzeri davranışlar sergileyen sıçan modellerini inceledi. Bu modellerde tekrarlayan hareketler ve sosyal geri çekilme gibi belirtiler gözlemleniyordu.

DHA tedavisinin ardından hayvanların hem sosyal etkileşimlerinin güçlendiği hem de tekrarlayan davranışlarının belirgin biçimde azaldığı görüldü. Ancak asıl dikkat çekici olan, bu değişimin arkasındaki moleküler mekanizma oldu.

Ekip, DHA'nın prefrontal kortekste JNK (c-Jun N-terminal kinaz) adı verilen bir sinyal yolağını baskıladığını saptadı. JNK, beyin dokusunda iltihaplanmayı tetikleyen ve nöronal işlevi bozan bir protein kinaz olarak biliniyor. Bunun yanı sıra DHA, NRF2 adı verilen bir transkripsiyon faktörünü aktive ederek antioksidan enzimlerin üretimini artırdı; bu sayede beyin hücreleri oksidatif hasara karşı daha dirençli hale geldi.

Bu bulgular, OSB'nin yalnızca genetik bir durum olmadığını; nöroinflasyon ve oksidatif stresin de bozukluğun seyrinde belirleyici roller üstlendiğini düşündürüyor. DHA'nın bu iki mekanizmayı eş zamanlı hedef alması, onu potansiyel bir nöroprotektif ajan olarak öne çıkarıyor.

Araştırmanın sınırlılıklarını da göz ardı etmemek gerekiyor: Çalışma hayvan modeline dayanıyor ve elde edilen sonuçların insanlarda da geçerli olup olmadığı henüz bilinmiyor. İnsan klinik çalışmaları bu bulguları doğrulayana kadar, DHA'yı doğrudan bir OSB tedavisi olarak değerlendirmek mümkün değil.

Bununla birlikte araştırma, omega-3 yağ asitlerinin beyin sağlığındaki rolüne ilişkin büyüyen kanıt tabanına önemli bir katkı sunuyor ve gelecekteki klinik araştırmalar için güçlü bir moleküler çerçeve çiziyor.