Arama · son güncelleme 6 sa önce
10.971
toplam haber
9
kategori
70+
bilim kaynağı
25-48 / 89 haber Sayfa 2 / 4
Nörobilim & Psikoloji
12 May

Erkeklerin maskülenliğini tehdit etmek onları muhafazakar yapmıyor

Yıllarca süren psikolojik teorilerin aksine, yeni bir büyük ölçekli araştırma erkeklerin maskülenlik güvensizliği yaşadıklarında muhafazakar siyasi görüşlere yöneldikleri iddiasını çürüttü. Binlerce Amerikalı katılımcıyla yapılan çalışma, bu yaygın inancı destekleyen tutarlı kanıt bulamadı. Araştırma, toplumsal cinsiyet rolleri ve siyasi tercihler arasındaki ilişkinin sanılandan çok daha karmaşık olduğunu ortaya koyuyor. Bulgular, erkeklik algısı ile siyasi kimlik arasında kurulan doğrudan bağlantıların sorgulanması gerektiğini gösteriyor.

PsyPost 0
Nörobilim & Psikoloji
11 May

Aşırıcı Kişiliğin Psikolojik Kökenlerini Araştıran Çalışma Yayımlandı

Yeni bir psikoloji araştırması, bireyleri aşırı davranışlara iten temel psikolojik faktörleri inceledi. Çalışma, sosyal değer görme arzusu ile grup üstünlüğü hissinin, kişileri kendi refahlarını bir saplantı uğruna feda etmeye yönlendirebileceğini ortaya koyuyor. Araştırmacılar, bu psikolojik eğilimlerin nasıl birleşerek aşırıcı kişilik özelliklerinin temelini oluşturduğunu analiz etti. Bulgular, sosyal kimlik ve grup dinamiklerinin bireysel davranışlar üzerindeki derin etkisini gösteriyor. Bu keşifler, toplumsal radikalleşme süreçlerinin daha iyi anlaşılmasına ve önlenmesine yönelik stratejilerin geliştirilmesinde önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.

PsyPost 0
Matematik
5 May

Matematik fonksiyonları için yeni dönüşüm formülleri keşfedildi

Araştırmacılar, matematik ve fizik alanlarında önemli bir yere sahip olan Mittag-Leffler tipi fonksiyonlar için yeni dönüşüm kimliklerini geliştirdi. Trigonometrik fonksiyonların çarpımdan toplama dönüşüm kimliklerinden ilham alan bu çalışma, kesirli türev operatörlerinin öz fonksiyonlarını kapsayan bir fonksiyon ailesini tanımladı. Bu buluş, matematik teorisi ve uygulamalı bilimlerde kesirli kalkülüs alanında önemli gelişmelere kapı açabilir. Yeni formüller, karmaşık matematik işlemlerini basitleştirerek bilimsel hesaplamaları hızlandırabilir.

arXiv — Matematiksel Fizik 0
Biyoloji & Yaşam Bilimleri
4 May

Leonardo da Vinci'nin DNA Sırları Çözülüyor: 21 Nesil Sonrası Genetik İz

30 yıllık kapsamlı bir araştırma sonucunda bilim insanları, Leonardo da Vinci'nin genetik sırlarını ortaya çıkarmaya yaklaştı. Araştırmacılar, dahinin soy ağacını 21 nesil boyunca haritalayarak günümüzde yaşayan erkek soyundan gelenleri tespit etti. Bu çalışma kapsamında, Rönesans döneminden günümüze uzanan ortak DNA belirteçleri doğrulandı. Vinci kasabasındaki aile mezarlığında yapılan kazılar ise antik kalıntlara ulaşma imkanı sunuyor. Bu bulgular, Leonardo'nun genetik profilinin yeniden oluşturulması için kritik karşılaştırma materyali sağlayabilir. Çalışma, yalnızca tarihi bir şahsiyetin biologisini anlamakla kalmayıp, genetik soy takibi metodolojisi açısından da önemli bir ilerleme kaydediyor. Araştırmanın sonuçları, yeteneklerin kalıtımsal geçişi ve tarihi şahsiyetlerin biyolojik kimliklerinin belirlenmesi konularında yeni perspektifler sunacak.

ScienceDaily 0
Teknoloji & Yapay Zeka
4 May

Yapay Zeka Farklı Alfabelerde Aynı Sesi Tanıyamıyor: LASE Çözümü

Çok dilli ses klonlama sistemlerinde kritik bir sorun keşfedildi: mevcut yapay zeka modelleri, aynı kişinin sesini farklı alfabelerde konuşurken farklı kimlikler olarak algılıyor. Araştırmacılar, İngilizce, Hintçe, Telugu ve Tamil dillerinde yapılan testlerde, popüler ses tanıma modellerinin aynı konuşmacıyı farklı yazı sistemlerinde %8-10 oranında farklı değerlendirdiğini buldu. Bu problem özellikle Batılı aksanlı konuşmacılarda daha belirgin çıkıyor. Sorunun çözümü için LASE adlı yeni bir sistem geliştirildi. Bu sistem, ses tanıma teknolojisinin dil bağımsız çalışması için kritik bir adım teşkil ediyor.

arXiv — Hesaplamalı Dilbilim (cs.CL) 0
Nörobilim & Psikoloji
3 May

Kimlik Politikalarına Odaklanma Ruh Sağlığını Olumsuz Etkiliyor

Sociological Forum dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, kimlik politikalarıyla yoğun ilgilenmenin ruh sağlığı üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceğini ortaya koyuyor. Çalışma, bu durumun politik olarak progresif görüşlere sahip bireylerde görülen yüksek depresyon ve anksiyete oranlarını açıklayabileceğini öne sürüyor. Araştırma bulgularına göre, kimlik temelli politik yaklaşımlara odaklanma, bireylerin genel refah seviyelerinde düşüşe neden olabiliyor. Bu keşif, politik görüşler ile mental sağlık arasındaki karmaşık ilişkiyi anlamak açısından önemli bir adım teşkil ediyor ve sosyal psikoloji alanında yeni tartışmalara kapı açıyor.

PsyPost 0
Biyoloji & Yaşam Bilimleri
2 May

Ölümcül kedi koronavirüsü varyantı ABD'de on yıldır mevcut

Cornell Üniversitesi araştırmacıları, 2023 yılında Kıbrıs'ta binlerce kedinin ölümüne neden olan ölümcül kedi koronavirüsü varyantının aslında Amerika Birleşik Devletleri'nde on yılı aşkın süredir bulunduğunu keşfetti. Bu bulgu, virüsün coğrafi dağılımı ve yayılma süreci hakkındaki mevcut anlayışı değiştiriyor. Araştırma, gelecekte savunmasız kedi popülasyonlarında büyük çaplı salgınlar yaşanma olasılığına dikkat çekiyor. Kedi koronavirüsleri genellikle hafif belirtiler gösterse de, bazı varyantlar kediler için hayati tehlike oluşturabiliyor. Bu keşif, veteriner halk sağlığı açısından önemli sonuçlar doğurabilir ve kedi sahiplerinin farkındalığını artırma gerekliliğini ortaya koyuyor.

Phys.org — Biyoloji 0
Nörobilim & Psikoloji
1 May

Ünlü hayranlığı kişilik hakkında ne söylüyor?

Sosyal medya çağında ünlü ve influencer kültürünün yaygınlaşmasıyla birlikte, psikologlar insanların meşhur kişilerle neden güçlü duygusal bağlar kurduğunu araştırıyor. Yapılan çalışmalar, ünlülere duyulan hayranlığın kişinin kendini ne kadar iyi tanıdığıyla yakından ilişkili olduğunu ortaya koyuyor. Bu bulgular, celebrity kültürünün sadece eğlence değil, aynı zamanda kişisel kimlik arayışının bir yansıması olabileceğini gösteriyor. Araştırmalar, öz-farkındalık düzeyi düşük olan bireylerin ünlülere daha fazla bağlandığını ve onları rol model olarak gördüğünü işaret ediyor.

Phys.org — Sosyal Bilimler 0
Nörobilim & Psikoloji
1 May

Kişilik Nasıl Oluşur: 'Ben'den Önce 'Biz' Gelir

Fransız antropolog Lucien Lévy-Bruhl'ün teorilerine dayanan yeni bir yaklaşım, kişiliğin oluşumunu farklı bir perspektiften ele alıyor. Bu görüşe göre, bireysel kimlik izole bir süreçte değil, toplumsal etkileşimler içinde şekillenir. Kişi, kendi başına var olan bir varlık değil, yaşam boyu süren sosyal ilişkiler ağının ürünüdür. Bu yaklaşım, Batı düşüncesindeki bireycilik anlayışına meydan okuyarak, kimlik oluşumunda toplumsal katılımın temel rolünü vurguluyor. Araştırma, modern psikoloji ve antropolojinin insan doğasını anlamasında önemli çıkarımlar sunuyor.

Aeon — Felsefe & Fikirler 0
Teknoloji & Yapay Zeka
1 May

Yapay Zeka Metinlerini Tespit Eden Sistemlerde Kişiselleştirme Tuzağı Keşfedildi

Büyük dil modelleri artık bireysel yazım stillerini taklit edebilecek kadar gelişti, ancak bu durum kimlik sahtekarlığı riskini artırıyor. Yeni bir araştırma, mevcut yapay zeka metin tespit sistemlerinin kişiselleştirilmiş metinlerde büyük başarısızlık yaşadığını ortaya koydu. Araştırmacılar bu sorunu 'özellik-tersine-çevirme tuzağı' olarak adlandırıyor: genel metinlerde ayırt edici olan özellikler, kişiselleştirilmiş metinlerde yanıltıcı hale geliyor. Bu keşif, yapay zeka ile üretilen metinlerin tespitinde yeni yaklaşımların gerekliliğini gözler önüne seriyor.

arXiv — Hesaplamalı Dilbilim (cs.CL) 0
Teknoloji & Yapay Zeka
1 May

Yapay Zeka Dil İdeolojilerini Tespit Edebilir mi? Lüksemburg Örneği

Araştırmacılar, büyük dil modellerinin (LLM) toplumsal dil ideolojilerini tespit etme yetisini Lüksemburg özelinde inceledi. Çok dilli ve kültürlü yapısıyla bilinen Lüksemburg'da, dil tercihleri sadece pratik seçimler değil, aynı zamanda kimlik ve toplumsal aidiyet göstergeleri. Çalışmada, Lüksemburgca yazılmış kullanıcı yorumları elle etiketlenerek dil ideolojileri kategorilerine ayrıldı. Ardından yapay zeka modellerinin bu ideolojileri ne kadar doğru tespit edebildiği farklı yönlendirme koşulları altında değerlendirildi. Lüksemburgca gibi küçük dillerin yapay zeka eğitim verilerinde yetersiz temsil edilmesi nedeniyle, makine çevirisi kullanımının performansa etkisi de araştırıldı. Bu çalışma, doğal dil işleme araçlarının sosyal bilimler ve dilbilim alanındaki potansiyelini gösteriyor.

arXiv — Hesaplamalı Dilbilim (cs.CL) 0
Teknoloji & Yapay Zeka
1 May

TwinGate: Yapay Zeka Saldırılarına Karşı Yeni Savunma Sistemi Geliştirildi

Araştırmacılar, büyük dil modellerine yönelik gelişmiş siber saldırılara karşı TwinGate adlı yenilikçi bir savunma sistemi geliştirdi. Bu sistem, kötü niyetli kullanıcıların zararsız görünen sorular dizisi halinde gizledikleri tehlikeli talepleri tespit edebiliyor. TwinGate, asimetrik kontrastif öğrenme tekniğini kullanarak, anlam bakımından farklı ama aynı kötü amaca hizmet eden sorguları kümeleyebiliyor. Sistem, kullanıcı kimliklerinin anonim olduğu ve sürekli sorgular geldiği gerçek dünya koşullarında bile etkili çalışıyor. Mevcut savunma yöntemlerinin aksine, TwinGate hesaplama maliyeti düşük bir çözüm sunarak yapay zeka güvenliği alanında önemli bir adım atıyor.

arXiv — Hesaplamalı Dilbilim (cs.CL) 0
Teknoloji & Yapay Zeka
30 Apr

Online Oyunlar Engelli Bireylere Güçlenme Hissi Yaşatıyor

Journal of Disability and Social Justice'te yayınlanan yeni bir araştırma, online oyun oynamanın engelli bireyler üzerindeki olumlu etkilerini ortaya koyuyor. 15 engelli oyuncuyla yapılan görüşmelerde, dijital oyun ortamlarının bu bireylere kendilerini daha güçlü hissetme fırsatı sunduğu belirlendi. Katılımcılar, oyun dünyasında fiziksel kısıtlılıklarından ziyade kişilikleriyle tanınabilmenin kendilerine büyük bir özgüven kazandırdığını ifade etti. Araştırma, engelli bireylerin sosyal etkileşim ve kimlik gelişimi açısından oyun platformlarından nasıl faydalandığını bilimsel verilerle destekliyor.

Phys.org — Sosyal Bilimler 0
Tıp & Sağlık
30 Apr

Biyobelirteçler At Sağlığında Yeni Ufuklar Açıyor

Veteriner hekimlik alanında biyobelirteçlerin kullanımı, atların yaşam kalitesini artırmak için önemli fırsatlar sunuyor. İnsan tıbbında kan basıncından BRCA gen mutasyonlarına kadar geniş bir yelpazede kullanılan biyobelirteçler, hastalıkların tanısı, izlenmesi ve gelecekteki sağlık sorunlarının öngörülmesi açısından kritik araçlar haline gelmiş durumda. Bu yaklaşım artık veteriner hekimlikte de benzer potansiyeli gösteriyor. Uzmanlar, atların sağlık durumlarını değerlendirmede kullanılabilecek spesifik biyobelirteçlerin belirlenmesi ve geliştirilmesi üzerinde çalışıyor. Bu gelişmeler, hem at sahipleri hem de veteriner hekimler için erken tanı ve tedavi imkanları açarak, atlarda görülen sağlık sorunlarının daha etkili şekilde yönetilmesine katkı sağlayacak. Biyobelirteç teknolojisinin veteriner hekimliğe adaptasyonu, hayvan sağlığı alanında önemli bir dönüm noktası olabilir.

Phys.org — Biyoloji 0
Teknoloji & Yapay Zeka
30 Apr

Yapay zeka metinlerini duygusal tutarlılıktan tanıyan yeni yöntem geliştirildi

Araştırmacılar, yapay zeka tarafından üretilen metinleri tespit etmek için yenilikçi bir yöntem geliştirdi. DSIPA adı verilen bu sistem, insan yazılarının duygusal çeşitliliğine karşılık yapay zekanın daha tutarlı duygusal tonlara sahip olduğu gözlemine dayanıyor. Yöntem, büyük dil modellerinin yazdığı metinlerdeki duygusal dağılım kararlılığını analiz ederek sahte içerikleri ortaya çıkarıyor. Bu gelişme, dezenformasyon, kimlik sahtekarlığı ve içerik korsanlığı gibi artan güvenlik tehditlerine karşı önemli bir araç sunuyor. Özellikle sistemin herhangi bir eğitime ihtiyaç duymadan çalışması ve model parametrelerine erişim gerektirmemesi, pratik uygulamalarda büyük avantaj sağlıyor.

arXiv (Dilbilim & NLP) 0
Teknoloji & Yapay Zeka
30 Apr

Yapay zeka ajanlarına görsel hafıza sistemi: OCR-Memory ile uzun süreli öğrenme

Araştırmacılar, yapay zeka ajanlarının uzun vadeli deneyimlerini saklaması için yenilikçi bir hafıza sistemi geliştirdi. OCR-Memory adlı bu sistem, geleneksel metin tabanlı hafıza sistemlerinin token sınırlaması sorununu çözmek için görsel modaliteyi kullanıyor. Sistem, yapay zeka ajanlarının geçmiş deneyimlerini görüntülere dönüştürerek saklamakta ve ihtiyaç duyulduğunda bu görsel bilgileri geri çağırabilmektedir. Bu yaklaşım, ajanların sınırsız uzunluktaki geçmişlerini minimal bilgi işlem maliyetiyle tutabilmesini sağlıyor. Geleneksel sistemlerde ya ham veri çok pahalı oluyor ya da özetleme sırasında önemli bilgiler kayboluyor. OCR-Memory ise görsel kimlik işaretçileri kullanarak bu sorunu çözüyor ve 'bul-ve-çevir' paradigmasıyla çalışıyor.

arXiv (Dilbilim & NLP) 0
Teknoloji & Yapay Zeka
30 Apr

Yapay Zeka Görsel Modellerde Önyargı: 30 Milyon Görsel ile Test Edildi

Araştırmacılar, görsel-dil modellerindeki toplumsal önyargıları değerlendirmek için VIGNETTE adlı kapsamlı bir test sistemi geliştirdi. 30 milyondan fazla görsel içeren bu sistem, yapay zekanın görsel ipuçlarından yola çıkarak nasıl toplumsal kalıpyargılara dayalı çıkarımlar yaptığını ortaya koyuyor. Çalışma, mevcut bias araştırmalarının ötesine geçerek, yapay zekanın gerçek yaşam bağlamlarında kimlik algısı, karar verme süreçleri ve ayrımcılık eğilimlerini analiz ediyor. Sosyal psikoloji yaklaşımını benimseyen araştırma, AI sistemlerinin görsel kimlik işaretlerini nasıl toplumsal hiyerarşilere dönüştürdüğünü gösteriyor.

arXiv (Dilbilim & NLP) 0
Biyoloji & Yaşam Bilimleri
29 Apr

Mikroplar Komşularını Algılayıp İş Bölümü Yaparak Rekabeti Azaltıyor

Ben-Gurion Üniversitesi'nden bilim insanları, mikroorganizmaların bir arada yaşadıklarında birbirlerini algılayabildiğini ve rekabeti azaltmak için farklı roller üstlenebildiğini keşfetti. Nature Microbiology dergisinde yayınlanan araştırma, mikropların sadece çevrelerine değil, birbirlerine de aktif olarak tepki verdiğini gösteriyor. Çalışma, komşu mikroorganizmaların kimliklerinin, protein üretimi üzerinde besin kaynağından bile daha güçlü etkiye sahip olabileceğini ortaya koyuyor. Bu keşif, farklı türlerin doğada nasıl bir arada yaşayabildiği sorusuna önemli ipuçları sunuyor. Mikrobiyal toplulukların dinamiklerini anlamamız, antibiyotik direnci, probiyotik geliştirme ve mikrobiyal ekoloji gibi alanlarda yeni yaklaşımlar geliştirilmesine katkı sağlayabilir. Bulgu, mikroorganizmaların düşünülenden çok daha karmaşık sosyal davranışlar sergileyebildiğini kanıtlıyor.

Phys.org — Biyoloji 0
Nörobilim & Psikoloji
29 Apr

Siyasi Görüşlerin Psikolojik Temelleri Sandığımızdan Çok Farklı

Yeni bir psikoloji araştırması, liberal ve muhafazakar bireylerin psikolojik özelliklerinin sanıldığından çok daha esnek olduğunu ortaya koyuyor. Trump'ın 2024 seçim zaferi sonrasında yapılan gözlemler, siniklik ve kurumlara güven gibi temel psikolojik özelliklerin hangi partinin iktidarda olduğuna göre dramatik şekilde değiştiğini gösteriyor. Bu bulgular, siyasi kimliklerimizin sabit karakteristiklerden ziyade durumsal faktörlerden ne kadar etkilendiğini gözler önüne seriyor. Araştırma, toplumsal kutuplaşmanın kökenlerini anlamak için önemli ipuçları sunuyor.

PsyPost 0
Nörobilim & Psikoloji
29 Apr

D&D Gibi Masaüstü Oyunlar Özgüveni Artırıyor: Doğal Drama Terapisi Etkisi

Transcultural Psychiatry dergisinde yayınlanan yeni bir araştırma, Dungeons & Dragons gibi masaüstü rol yapma oyunlarının oyuncuların gerçek hayattaki benlik algılarını güçlendirdiğini ortaya koydu. Çalışma, oyuncuların kurgusal karakterlerle kurdukları güçlü bağların, güvenli bir ortamda kendi kimliklerini keşfetmelerine ve geliştirmelerine olanak tanıdığını gösteriyor. Araştırmacılar bu süreci 'doğal drama terapisi' olarak tanımlayarak, bu oyunların psikolojik faydalarının bilimsel temellerini açıklıyor. Bulgular, rol yapma oyunlarının sadece eğlence amaçlı değil, aynı zamanda kişisel gelişim için de değerli araçlar olabileceğini işaret ediyor.

PsyPost 0
Tıp & Sağlık
22 Apr

Yassı Suratlı Köpekler İçin Nefes Alma Sorunu Çözecek İnjeksiyon Geliştirildi

Avustralyalı bilim insanları, yassı burunlu köpek ırklarının solunum problemlerine yenilikçi bir çözüm geliştirdi. Melbourne merkezli Snoretox biyoteknoloji şirketi ve RMIT Üniversitesi işbirliğiyle oluşturulan enjekte edilebilir terapi, tıkalı hava yollarını açmaya yardımcı oluyor. Snoretox-1 adı verilen bu yeni teknoloji, ilk test sonuçlarında umut verici başarı gösterdi. Bulldog, Pug ve benzer ırklarda yaygın görülen solunum güçlüğü, bu köpeklerin yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyen genetik bir sorundur. Yeni geliştirilen tedavi yöntemi, invazif cerrahi müdahalelere alternatif olarak sunuluyor.

Phys.org 0
Teknoloji & Yapay Zeka
22 Apr

Yapay Zeka Modelleri Mizah Yoluyla Önyargılarını Açığa Çıkarıyor

Stanford araştırmacıları, büyük dil modellerinin mizaha yaklaşımında gizli önyargılar tespit etti. Çalışmada, aynı şaka farklı kimlik gruplarından biri tarafından söylendiğinde modellerin tepkilerinin nasıl değiştiği incelendi. Bulgular, ayrıcalıklı gruplardan gelen şakaların %67.5 oranında daha sık reddedildiğini ve %64.7 daha fazla kötü niyetli olarak değerlendirildiğini ortaya koydu. Bu araştırma, yapay zeka sistemlerinin eğitim verilerinden edindiği toplumsal önyargıları nasıl yansıttığını mizah üzerinden analiz eden ilk kapsamlı çalışma olma özelliği taşıyor. Sonuçlar, AI güvenliği ve adil yapay zeka geliştirme alanında önemli bulgular sunuyor.

arXiv (CS + AI) 0
Teknoloji & Yapay Zeka
22 Apr

Web3 Ekosistemlerinde Sosyal Bağların Haritası Çıkarıldı

Araştırmacılar, NFT koleksiyonları üzerinden Web3 ekosistemlerinin sadece dijital varlık pazarları değil, aynı zamanda karmaşık sosyal ağlar olduğunu ortaya çıkardı. Yüzden fazla NFT koleksiyonunun analiziyle, blok zinciri işlemlerinin nasıl kalıcı sosyal bağlar, ortak anlatılar ve kolektif kimlikler yarattığı gösterildi. Ağ analizi yöntemleriyle uzun vadeli yatırımcılar, aktif tüccarlar ve kısa vadeli spekülatörler gibi farklı katılımcı grupları belirlendi. Her grubun kendine özgü ağ topolojileri, birliktelik seviyeleri ve etki yolları oluşturduğu tespit edildi. Sosyal medya verilerinin incelenmesi, işlem aktivitesi azalsa bile anlatı üretimi ve etkileşimin devam ettiğini gösterdi.

arXiv (CS + AI) 0
Arkeoloji & Tarih
21 Apr

20 Yıl Bilim İnsanlarını Yanıltan Minik Dinozor Fosilleri

Yirmi yıldan fazla süredir bilim insanlarını şaşırtan minik dinozor fosilleri, nihayet gerçek kimliklerini ortaya koydu. İlk başta miniatur bir dinozor türüne ait olduğu düşünülen bu fosiller, aslında bebek ankilosaurların kalıntıları çıktı. Araştırmacılar kemik büyüme desenlerini inceleyerek, bu genç dinozorların henüz yetişkin boyutlarına ulaşmadığını doğruladı. Bulunan örneklerin bazıları bir yaşından küçük, hatta muhtemelen yeni yumurtadan çıkmış yavrular. Bu keşif, ankilosaurların nasıl büyüdüğü hakkında yeni bilgiler sunuyor ve bu zırhlı dinozorların şaşırtıcı bir şekilde erken yaşta zırh geliştirmeye başladığını gösteriyor. Bulgu, dinozor yavru gelişimi ve büyüme kalıpları konusundaki bilgilerimizi genişletiyor.

ScienceDaily 1