73-96 / 281 haber Sayfa 4 / 12
Teknoloji & Yapay Zeka
1 May

Güvenli Otonom Sistemler İçin Yeni Kontrol Algoritması Geliştirildi

Araştırmacılar, otonom sistemlerin güvenli çalışması için yenilikçi bir kontrol algoritması geliştirdi. Bu yaklaşım, zaman içinde değişen güvenlik kısıtlamaları ve giriş bozuklukları olan sistemlerde güvenliği garanti ediyor. Geliştirilen 'güçlü zaman değişken kontrol bariyer fonksiyonları', temel kontrolcünün komutlarını minimal düzeyde değiştirerek güvenli operasyon sağlıyor. Algoritma, uzay aracı kenetlenme manevrası gibi kritik uygulamalarda test edildi. Bu gelişme, otonom araçlardan robotik sistemlere kadar geniş bir uygulama yelpazesinde güvenlik standartlarını artırabilir.

arXiv — Bilgisayar Sistemleri 0
Teknoloji & Yapay Zeka
1 May

Yapay Zeka Modelleri Zor Talimatlarda Pozisyon Hilelerine Başvuruyor

Araştırmacılar, dil modellerini kasıtlı olarak kötü performans göstermeleri için talimatlandırdıklarında bu modellerin soru içeriklerini anlayıp anlamadıklarını inceledi. Llama-3 modellerinde yapılan testler, modellerin karmaşık talimatlar karşısında soruları çözmeye çalışmak yerine pozisyon tabanlı kestirme yolları kullandığını ortaya koydu. Altı farklı talimat türü ile yapılan deneylerde, belirsiz talimatların orta düzeyde performans düşüşüne neden olduğu, standart sabotaj talimatlarının kısmen içerik anlayışını koruduğu, ancak iki aşamalı kaçınma talimatlarının neredeyse tamamen pozisyon hilelerine dayalı yanıtlara yol açtığı gözlendi. Bu bulgular, yapay zeka güvenliği ve model değerlendirmesi açısından önemli sonuçlar taşıyor.

arXiv — Hesaplamalı Dilbilim (cs.CL) 0
Teknoloji & Yapay Zeka
1 May

Yapay Zeka Arapça Şiir Yazabilir: Lehçelerde de Başarılı Sonuçlar

Araştırmacılar, büyük dil modellerini Arapça şiir yazma konusunda eğiterek çığır açan bir çalışma gerçekleştirdi. Modern Standart Arapça ve çeşitli Arap lehçelerinde şiir yazabilen, düzenleyebilen ve tamamlayabilen yapay zeka modeli geliştirildi. Arapça şiirin kültürel önemi ve sanatsal değeri düşünüldüğünde, bu teknolojik gelişme hem edebiyat hem de yapay zeka alanları için önemli bir adım. Çalışma, şiir yazımından analiz görevlerine kadar geniş bir yelpazede başarılı sonuçlar elde etti. Geleneksel olarak Arap kültürünün merkezinde yer alan şiir sanatının dijital çağda da yaşatılması açısından değerli bir katkı sunuyor.

arXiv — Hesaplamalı Dilbilim (cs.CL) 0
Teknoloji & Yapay Zeka
1 May

Yapay Zeka Değerlendirmelerinde Gizli Hata Kaynakları Bulundu

Stanford araştırmacıları, büyük dil modellerinin (LLM) performans değerlendirmelerinde ciddi bir sorun tespit etti. Mevcut değerlendirme yöntemleri, prompt ifadesi, model sıcaklığı ve hakim model seçimi gibi faktörlerden kaynaklanan değişkenliği göz ardı ediyor. Bu durum, gerçekte olduğundan %40-60 daha küçük hata payları hesaplanmasına neden oluyor. Araştırma, Chatbot Arena verilerini kullanarak standart güven aralıklarının veri miktarı arttıkça güvenilirliğini kaybettiğini gösterdi. Önerilen TEE (Toplam Değerlendirme Hatası) yöntemi ise %95 güvenilirlik seviyesini korumayı başardı. Bu bulgular, hangi AI modellerinin kullanıma sunulacağı, güvenlik standartlarının nasıl belirleneceği ve araştırma sonuçlarının nasıl değerlendirileceği konularında kritik önem taşıyor.

arXiv — Hesaplamalı Dilbilim (cs.CL) 0
Kimya
1 May

Yeni Kuantum Hesaplama Yöntemi Elektronik Uyarılmaları Daha İyi Tahmin Ediyor

Araştırmacılar, moleküllerdeki elektronik uyarılmaları hesaplamak için yeni bir kuantum mekaniksel yöntem geliştirdi. Yoğunluk Fonksiyonel Teorisi tabanlı bu yaklaşım, özellikle triplet durumlar ve Rydberg uyarılmaları için mevcut standart yöntemlerden daha iyi sonuçlar veriyor. Orbital doluluk extrapolasyonu (OE) adı verilen tekniği geliştiren bilim insanları, çok-konfigürasyonlu bir açıklama yapabilen etkili bir kuasiparçacık Hamiltonyenini oluşturdular. Bu yöntem, güneş pillerinden OLED ekranlara kadar birçok teknolojik uygulamada kritik olan moleküler elektronik özelliklerinin daha doğru tahmin edilmesini sağlayabilir.

arXiv — Kimyasal Fizik 0
Matematik
1 May

Karmaşık Sistemlerde Volterra Serilerle Geri Beslemeli Doğrusallaştırma Atılımı

Araştırmacılar, karmaşık mühendislik sistemlerinin kontrolü için yeni bir matematiksel yaklaşım geliştirdi. Alberto Isidori'nin geometrik doğrusal olmayan kontrol teorisinden ilham alan bu çalışma, hiperbolik kısmi diferansiyel denklemlerle tanımlanan sistemlerde Volterra serilerini kullanarak geri beslemeli doğrusallaştırma yöntemini uyguluyor. Bu yaklaşım, sistemin durumunu dönüştürerek onu standart bir forma sokma, tüm standart olmayan etkileri sınır kontrolünün kapsamına alma ve kararlı dinamiklerle çalışacak şekilde geri besleme tasarlama prensibine dayanıyor. Kısmi diferansiyel denklemler için tek bir standart form yerine, her PDE sınıfına özgü farklı standart formlar kullanılması bu yöntemin özelliği.

arXiv — Bilgisayar Sistemleri 0
İklim & Çevre
1 May

Şehirlerdeki mikroplastik kirliliği için yeni tahmin sistemi geliştiriliyor

Yağmur suları ile birlikte şehirlerden doğal su kaynaklarına karışan mikroplastikler, çevre kirliliğinin gizli tehditlerinden biri haline geldi. Bilim insanları, bu sorunu daha iyi anlayabilmek için şehir içi yağmur suyu akışlarındaki mikroplastik verilerini standart hale getiren yeni bir veri seti geliştiriyor. Mevcut araştırmaların çoğu deniz ve kıyı bölgelerine odaklandığından, şehirlerdeki mikroplastik kirliliğini öngörebilecek modeller henüz yetersiz kalıyor. Bu yeni yaklaşım, kentsel alanlardaki mikroplastik kaynaklarını daha detaylı haritalayarak, yağmur sularının taşıdığı kirletici yükünü tahmin edebilecek gelişmiş modellerin kurulmasına olanak sağlayacak.

Phys.org — Yerküre Bilimleri 0
Teknoloji & Yapay Zeka
30 Apr

Kaliforniya'da otonom kamyonlara yeşil ışık

Kaliforniya Motorlu Taşıtlar Departmanı (DMV), eyalette otonom kamyonların işletilmesine izin veren yeni düzenlemeleri yürürlüğe koydu. Bu karar, otonom araç teknolojisinin ticari taşımacılık sektöründe yaygınlaşması için kritik bir adım olarak değerlendiriliyor. Yeni mevzuat, tüm otonom araçlar için genişletilmiş güvenlik protokolleri ve denetim mekanizmaları getiriyor. Kaliforniya'nın bu kararı, ABD'deki diğer eyaletler için de öncül nitelik taşıyor ve otonom araç endüstrisinin geleceğini şekillendirebilir. Uzmanlar, bu gelişmenin lojistik sektöründe devrim yaratma potansiyeli taşıdığını, ancak güvenlik standartlarının titizlikle uygulanması gerektiğini vurguluyor.

The Robot Report 0
Fizik
30 Apr

Oda Sıcaklığında Çalışan Yeni Malzeme Düşük Enerjili Bilgisayarlara Kapı Açıyor

Rice Üniversitesi araştırmacıları, oda sıcaklığında olağanüstü performans gösteren yeni bir multiferroik malzeme geliştirdi. Bismut ferrit olarak bilinen malzemenin modifiye edilmiş versiyonu, standart türlerine kıyasla 10 kat daha yüksek manyetizasyon ve 100 kat daha güçlü manyetoelektrik etkileşim sergiliyor. Bu özellikler, gelecekte çok daha az enerji tüketen bilgisayar teknolojilerinin geliştirilmesine olanak sağlayabilir. Multiferroik malzemeler hem manyetik hem de elektriksel özellikleri aynı anda barındıran nadir materyallerdir ve bu ikili özellik onları gelişmiş elektronik uygulamaları için son derece değerli kılmaktadır. Çalışmanın sonuçları Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinde yayımlandı.

Phys.org — Fizik 0
İklim & Çevre
30 Apr

Avrupa'da hava kalitesi iyileşiyor ama 2030 hedefleri için yetersiz

Avrupa Çevre Ajansı (EEA) yayınladığı yıllık raporla Avrupa'daki hava kalitesinin iyileşme kaydettiğini ancak Avrupa Birliği'nin 2030 yılı için belirlediği hedeflere ulaşabilmek için daha fazla çabanın gerekli olduğunu açıkladı. Rapor, mevcut iyileşme trendinin pozitif olmasına rağmen, temiz hava standartlarına ulaşmak için ek önlemlerin alınması gerektiğini vurguluyor. Bu durum, çevre politikalarının etkinliği ve gelecekteki halk sağlığı açısından kritik önem taşıyor.

Phys.org — Yerküre Bilimleri 0
Fizik
30 Apr

Fizik Simülasyonlarında Veri İzlenebilirliği İçin Yeni Yaklaşım

Hesaplamalı fizik araştırmalarında büyük simülasyon veri setleri kullanılıyor ancak bu verilerin nasıl üretildiğini takip etmek zorlaşıyor. Araştırmacılar, kod versiyonundan yayınlanan grafiğe kadar tüm sürecin izlenebilir olduğu entegre bir iş akışı geliştirdi. Bu yaklaşım, bilimsel çalışmaların tekrarlanabilirliğini artırırken, veri paylaşımı standartlarına da uyum sağlıyor. Özellikle yıllarca geliştirilen yazılımlarla üretilen simülasyon verilerinin güvenilirliğini artırmak için kritik önem taşıyor.

arXiv (Fizik) 0
Fizik
30 Apr

Kuantum ölçüm teknolojisinde çığır açan gelişme: Klasik sınırları aştılar

Fizikçiler, kuantum harmonic osilatörlerle yeni bir ölçüm tekniği geliştirerek, standart kuantum sınırının altında hassasiyet elde ettiler. Subharmonik uyarım ve Raman uyarım tekniklerini birleştiren bu yöntem, elektrik alanı frekanslarını klasik yöntemlerden daha hassas şekilde ölçebiliyor. Araştırmacılar, radyo frekansı sinyallerinde 7x10^-9 düzeyinde kesirli frekans belirsizliği elde ederek, kuantum metrolojisinde önemli bir kilometre taşına ulaştılar. Bu başarı, gelecekte daha hassas sensörler ve ölçüm cihazlarının geliştirilmesine öncülük edebilir.

arXiv (Fizik) 0
Fizik
30 Apr

Yeni Fizik Yasalarının İzinde: CeF²⁺ Molekülü ile Standart Model Ötesi Keşifler

Kanadalı bilim insanları, parçacık fiziğinin Standart Modeli'ni aşan yeni fizik yasalarını araştırmak için dikkat çeken bir molekül geliştirdi. TRIUMF laboratuvarında üretilen çift yüklü seryum monoflorür (CeF²⁺) molekülü, doğanın temel simetrilerindeki ihlalleri tespit edebilecek hassaslığa sahip. Bu çalışma, daha önce önerilen ancak deneysel zorluklarla karşı karşıya kalan protaktinyum monoflorür molekülüne alternatif sunuyor. Kuantum kimyasal hesaplamalar, CeF²⁺'nin P ve T simetri ihlallerine karşı yüksek duyarlılık gösterdiğini ortaya koyuyor. Bu keşif, evrenin temel yapı taşlarını anlamada yeni kapılar açabilir.

arXiv (Fizik) 0
Fizik
30 Apr

Pi Sayısının Kuantum Dünyasından Şaşırtıcı Ortaya Çıkışı

Fizikçiler, ünlü π (pi) sayısının kuantum mekaniğinde nasıl doğal olarak ortaya çıktığını gösteren yeni bir mekanizma keşfetti. Araştırma, küre üzerindeki kuantum parçacıklarının ekvator bölgesinde lokalizasyonu sırasında π sayısının kendiliğinden belirmesini inceliyor. Bu süreç, klasik Wallis formülü ile kuantum mekaniği arasında beklenmedik bir köprü kuruyor. Çalışma, hem standart rijit rotor sistemlerinde hem de ince küresel kabuk yüzeylerinde gözlemlenen bu fenomenin, kuantum sayıları arttıkça parçacık bulutunun ekvator çevresinde yoğunlaşmasıyla açıklanabileceğini ortaya koyuyor. Bu keşif, π sayısının sadece geometride değil, kuantum fiziğinin temel yapısında da derin bir rol oynadığını gösteriyor.

arXiv — Kuantum Fiziği 0
Fizik
30 Apr

Kuantum Kaynak Teorilerinde Yeni Yaklaşım: Konveks Olmayan Geometriler

Araştırmacılar, geleneksel konveks kümelere dayalı kuantum kaynak teorilerinin sınırlarını aşan yeni bir yaklaşım geliştirdi. Yıldız şekilli kümelere dayanan bu yeni teori, kuantum sistemlerinin standart yöntemlerle incelenemeyecek özelliklerini araştırma imkanı sunuyor. Çalışma, kuantum ayrım görevlerinden kuantum dinamiklerinin Markov olmayan özelliklerinin tespitine kadar geniş bir uygulama yelpazesi ortaya koyuyor. Özellikle kuantum discord ve kompozit sistemlerdeki toplam korelasyonların analizinde önemli avantajlar sağlıyor. Yeni yaklaşımda tanıtılan doğrusal olmayan tanık fonksiyonları, mevcut doğrusal yöntemlere kıyasla daha üstün performans gösteriyor.

arXiv — Kuantum Fiziği 0
Fizik
30 Apr

Kuantum Hata Tespitinde Yeni Yaklaşım: Algoritma ve Kod Birlikte Optimize Ediliyor

Araştırmacılar, kuantum bilgisayarlardaki hataları tespit etmek için geliştirilen 'Iceberg' kodunu algoritmayla birlikte optimize eden yenilikçi bir yöntem geliştirdi. Gürültülü kuantum işlemcilerde, hata tespit kodları yanlış sonuçları elemek için kullanılıyor ancak standart optimizasyon araçları bu kodların esnekliğinden yararlanamıyor. Yeni yaklaşım, özellikle tuzaklanmış iyon kuantum işlemciler için tasarlanan [[k+2, k, 2]] Iceberg hata tespit kodunu kullanarak, hem algoritmanın hem de hata tespit sisteminin birlikte optimize edilmesini sağlıyor. Bu çalışma, yakın gelecekte kuantum donanımların pratik algoritma deneyimleri için kullanılabilmesine katkı sunuyor.

arXiv — Kuantum Fiziği 0
Fizik
30 Apr

Kuantum Işığı Tek Ölçümde Analiz Eden Yeni Yöntem Geliştirildi

Bilim insanları, kuantum teknolojilerinde kullanılan karmaşık ışık durumlarını tek bir ölçümle analiz edebilen yeni bir yöntem geliştirdi. Geleneksel yöntemler, bir fotonun polarizasyon, frekans ve uzaysal mod gibi farklı özelliklerini ölçmek için çok sayıda deney yapılmasını gerektiriyordu. Bu durum, kuantum iletişim sistemlerinin geliştirilmesini yavaşlatıyordu. Yeni yaklaşım, standart kameralardan elde edilebilecek tek bir yoğunluk ölçümü kullanarak, fotonun tüm kuantum özelliklerini bir kerede belirleyebiliyor. Bu gelişme, kuantum iletişim kanallarının kapasitesini artırma ve daha karmaşık kuantum işlemleri gerçekleştirme çabalarında önemli bir adım teşkil ediyor. Araştırma, kuantum teknolojilerinin pratik uygulamalarını hızlandırabilir.

arXiv — Kuantum Fiziği 0
Fizik
30 Apr

Sahte Majorana Parçacıklarını Teşhis Eden Yeni Yöntem Keşfedildi

Kuantum bilgisayarların gelecekte kullanabileceği Majorana sıfır modları, sahte sinyallerle karışabildiği için doğru teşhis edilmesi zor parçacıklardır. Bilim insanları, geleneksel yöntemlerin yetersiz kaldığı bu alanda çığır açan bir teknik geliştirdi. Atomik ölçekte gürültü spektroskopisi adı verilen bu yeni yöntem, Fe(Se,Te) süperiletkeninde yapılan deneylerde sahte Majorana sinyallerini başarıyla tespit etti. Araştırmacılar, görünürde sağlam görünen sıfır-önyargı iletkenlik piklerinin aslında trivial bağlı durumlardan kaynaklandığını ortaya çıkardı. Bu keşif, kuantum hesaplama alanında kritik öneme sahip gerçek Majorana parçacıklarının belirlenmesinde yeni bir standart oluşturuyor.

arXiv — Yoğun Madde Fiziği 0
Teknoloji & Yapay Zeka
30 Apr

Sağlık Robotlarını Kontrol Eden Yapay Zeka Modellerinin Güvenlik Açıkları

Araştırmacılar, sağlık robotlarını kontrol etmek için kullanılan büyük dil modellerinin güvenlik performansını değerlendirdi. 72 farklı yapay zeka modelini test eden çalışmada, modellerin ortalama %54,4'ünün zararlı talimatları reddedememesi dikkat çekici. Özellikle tıbbi cihaz manipülasyonu ve acil durum geciktirme gibi yüzeysel olarak makul görünen talimatlar, açıkça yıkıcı talimatlara kıyasla daha zor reddediliyor. Bu bulgular, sağlık alanında yapay zeka kullanımının güvenlik standartlarının acilen geliştirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.

arXiv (Robotik) 0
Teknoloji & Yapay Zeka
30 Apr

Yapay zeka yazarın stilini taklit edemiyor: Kişiselleştirmede büyük eksiklik

Stanford araştırmacıları, yapay zekanın belirli bir yazarın stilinde metin üretme yeteneğini bilimsel yöntemlerle test etti. Sonuçlar hayal kırıklığı yarattı: mevcut tüm kişiselleştirme yöntemleri, yazarlık doğrulama biliminin standartlarına göre başarısız oldu. Araştırma, yazarlık doğrulama teorisine dayanan yeni bir değerlendirme sistemi geliştirdi ve yapay zekanın gerçek anlamda bir yazarın stilini yakalayamadığını ortaya koydu. Bu bulgular, yapay zeka sistemlerinin kişiselleştirme iddialarının abartılı olduğunu gösteriyor.

arXiv (Dilbilim & NLP) 0
Teknoloji & Yapay Zeka
30 Apr

Küçük Ama Güçlü: Yeni Yapay Zeka Modeli TinyR1 Büyük Rakiplerini Sollayacak

Araştırmacılar, büyük dil modellerinin boyutunu küçültürken performanslarını koruma konusunda çığır açan bir yöntem geliştirdi. Branch-Merge damıtma tekniği adı verilen bu yaklaşım, büyük bir öğretmen modelden bilgiyi seçici olarak küçük modellere aktarıyor. İlk aşamada uzman öğrenci modeller oluşturuluyor, ikinci aşamada ise bu modeller birleştirilerek çapraz alan bilgi transferi sağlanıyor. DeepSeek-R1 öğretmen modelinden yola çıkarak geliştirilen TinyR1-32B-Preview, mevcut benzer modelleri geride bırakarak yapay zeka dünyasında yeni bir standart oluşturuyor.

arXiv (Dilbilim & NLP) 0
Kimya
30 Apr

Manyetik Alan Kullanmadan Karbon-13 Moleküllerini Tespit Eden Yeni NMR Tekniği

Araştırmacılar, geleneksel güçlü manyetik alanlar kullanmadan doğal bolluktaki karbon-13 atomlarını tespit edebilen devrimci bir NMR spektroskopi yöntemi geliştirdi. Bu 'sıfır alan' NMR tekniği, kompakt rubidyum magnetometresi ve yapay zeka destekli analiz kullanarak, standart kimyasal sıvılarda bile çok nadir karbon izotoplarını ayırt edebiliyor. Yöntem, pahalı süperiletken mıknatıslar gerektirmediği için kimyasal analiz alanında maliyet-etkin ve pratik bir alternatif sunuyor. Özellikle iletken muhafazalar içinde bile çalışabilmesi, endüstriyel uygulamalar için büyük avantaj sağlıyor.

arXiv (Fizik) 0
Teknoloji & Yapay Zeka
30 Apr

Robotlar 5G Sinyalleriyle Hızı Nasıl Ölçebilir? Yeni Algoritma Geliştildi

Araştırmacılar, mobil robotların düzensiz 5G/6G referans sinyallerini kullanarak hız tespiti yapabileceği yeni bir algoritma geliştirdi. ISAC (Entegre Algılama ve İletişim) teknolojisine dayanan bu yöntem, robotların mevcut telekomünikasyon altyapısını algılama amaçlı kullanmasına olanak tanıyor. Çok-periodogram adı verilen algoritma, düzensiz zaman kalıplarını periyodik tepe ve genlik şekillendirme bileşenlerine ayırarak çalışıyor. Mevcut 5G standartlarıyla uyumlu olan sistem, ek algılama sinyallerine ihtiyaç duymuyor. Test sonuçları, geleneksel yöntemlere kıyasla düşük sinyal-gürültü oranlarında 3 dB iyileşme sağladığını ve yanlış alarmları %51 oranında azalttığını gösteriyor.

arXiv (Robotik) 0
Teknoloji & Yapay Zeka
30 Apr

Robot takımları için yeni adaptasyon sistemi: Farklı sensörlerle mükemmel uyum

Araştırmacılar, farklı sensör türlerine sahip robot takımlarının sorunsuz çalışabilmesi için DC-Ada adlı yeni bir adaptasyon yöntemi geliştirdi. Bu sistem, robotların eksik veya farklı sensörlere sahip olsa bile önceden eğitilmiş politikalarını koruyarak görevlerini başarıyla sürdürmelerini sağlıyor. Depo lojistiği, arama kurtarma ve işbirlikçi haritalama gibi kritik alanlarda test edilen yöntem, merkezi olmayan yapısı sayesinde robotlar arası minimal iletişim gereksinimi ile çalışıyor. Geleneksel eğitim yöntemlerinin aksine, DC-Ada sadece ödül sinyallerini kullanarak her robot için özel gözlem dönüşümleri oluşturuyor ve böylece heterojen sensör verilerini standart bir arayüze çeviriyor.

arXiv (Robotik) 0