Kuantum teorisinin kurucusu Max Planck'ın iki önemli makalesi, beklenmedik bir şekilde Springer'in dijital platformunda 'geri çekilmiş' olarak işaretlendi. Bu durumun arkasında bilimsel bir skandal mı yatıyor? Kesinlikle hayır. arXiv'de yayımlanan yeni bir araştırma, bu geri çekme işleminin tamamen günümüz yayıncılık normlarının geçmişe yanlış uygulanmasından kaynaklandığını ortaya koyuyor.
Planck'ın 1940 ve 1942 yıllarında Naturwissenschaften dergisinde yayımlanan felsefi makaleleri, o dönemde son derece yaygın olan bir uygulamanın kurbanı oldu. 20. yüzyılın başlarında bilim insanları, aynı çalışmalarını farklı dergilerde, kitap bölümlerinde veya konferans bildirilerinde tekrar yayımlamakta hiçbir sorun görmüyorlardı. Bu durum, o dönemin bilimsel yayıncılık kültürü için tamamen normal ve etikti.
Araştırmacılar, Planck'ın söz konusu makalelerinin dolaşım tarihçesini inceleyerek, bu eserlerin dönemin standart uygulamaları çerçevesinde farklı platformlarda paylaşıldığını tespit etti. Ancak günümüzde durum farklı. Modern akademik dünyada bilimsel makaleler, bibliyometrik değerlendirme sistemlerinde sayılabilir ve ticari değeri olan birimler haline geldi.
Bu olay, bilim tarihindeki yayıncılık pratikleriyle günümüz telif hakları ve dijitalleşme prosedürleri arasındaki uyumsuzluğu gözler önüne seriyor. Geçmişin meşru bilimsel uygulamaları, günümüzün 'tekrarlı yayım' ve 'kendini intihal' kavramlarıyla çelişiyor. Bu durum, bilim tarihini dijital platformlarda nasıl korunması gerektiği konusunda önemli sorular ortaya çıkarıyor.