Bilim insanları, CRISPR/Cas9 teknolojisini kullanarak vücudu şeffaf bir killifish soyu geliştirdi. Çoklu gen bölgelerinin aynı anda hedef alındığı bu yaklaşımda, pigmentasyon ve vücut opaklığından sorumlu genler etkisiz hale getirildi. Sonuçta ortaya çıkan balıklarda deri ve dokular görünmez bir hal alırken iç organlar dışarıdan net biçimde seçilebilir hale geldi.
CRISPR/Cas9, DNA'yı belirli noktalardan kesip değiştirmeye yarayan bir gen düzenleme sistemidir. Araştırmacılar bu tekniği 'çoklu' yani multiplex biçimde kullanarak tek seferde birden fazla geni hedef aldı. Bu sayede şeffaflığa katkıda bulunan birkaç farklı gen yolağı eş zamanlı olarak devre dışı bırakılabildi.
Killifish, özellikle yaşlanma biyolojisi araştırmalarında tercih edilen bir model organizmadır. Omurgalılar arasındaki en kısa yaşam döngülerinden birine sahip olan bu balıklar, birkaç hafta içinde erginleşip üreyebiliyor. Bu özellik, nesiller boyu süren genetik çalışmaları çok daha hızlı ve pratik hale getiriyor.
Şeffaf hayvan modellerinin bilime katkısı tartışılmaz. Araştırmacılar bu modeller sayesinde canlı bir organizmanın içini, cerrahi müdahale ya da doku kesiti almak zorunda kalmadan doğrudan görüntüleyebiliyor. Kanser hücrelerinin yayılması, kalp atışlarının ritmi veya sinir sisteminin gelişimi gibi dinamik süreçler, şeffaf modellerde gerçek zamanlı olarak takip edilebiliyor.
Zebra balığı gibi türlerde şeffaflık çalışmaları daha önce de yapılmıştı; ancak killifish'in yaşlanma araştırmalarındaki merkezi rolü, bu yeni şeffaf soyu ayrı bir öneme taşıyor. Yaşlı dokulardaki değişimleri veya yaşa bağlı hastalıkların seyrini canlı ve şeffaf bir organizmada izleyebilmek, gerontoloji alanına yeni bir pencere açıyor.
eLife Sciences dergisinde yayımlanan bu çalışmaya ait düzeltme bildirimi, orijinal makaledeki bazı metodolojik bilgilerin güncellenmesini ve daha doğru aktarılmasını amaçlıyor. Araştırmanın temel bulguları geçerliliğini korurken, düzeltme bilimsel şeffaflık ilkesinin bir gereği olarak kamuoyuyla paylaşıldı.