Endonezya'nın Papua bölgesinde yer alan Puncak Jaya, Okyanusya kıtasının en yüksek noktası olmanın yanı sıra tropikal kuşakta buzul barındıran son yerlerden biri olarak da bilim dünyasında ayrı bir öneme sahipti. Ne var ki bu özelliğini yakında tamamen yitirebilir.
Yeni yayımlanan bir fotogrametri haritalama çalışması, Puncak Jaya zirvesindeki buzulların 2002'den bu yana yaklaşık yüzde 95 oranında küçüldüğünü ortaya koydu. Yerel halkın 'Sonsuzluk Buzulları' olarak adlandırdığı bu buz kütleleri, bugün yok olmanın eşiğinde.
Fotogrametri, farklı açılardan çekilen fotoğrafların birleştirilmesiyle üç boyutlu yüzey modelleri oluşturmaya yarayan bir ölçüm tekniğidir. Araştırmacılar bu yöntemi kullanarak buzulların yıllar içindeki hacim ve alan değişimini yüksek hassasiyetle belgeledi. Elde edilen haritalama verileri, erime hızının son yıllarda giderek arttığına işaret ediyor.
Tropikal buzullar, iklim bilimi açısından özellikle kritik öneme sahip göstergelerdir. Kutup bölgelerindeki buzulların aksine, ekvator çevresindeki bu buz kütleleri mevsimsel kar yağışıyla kendini yenileyemez; dolayısıyla sıcaklık artışlarına karşı çok daha savunmasızdır. Puncak Jaya buzullarının bu denli hızlı erimesi, küresel ısınmanın tropikal yüksek dağ ekosistemlerini ne kadar derinden sarstığının somut bir göstergesi niteliğindedir.
Bilim insanları, mevcut erime hızı göz önünde bulundurulduğunda bu buzulların önümüzdeki on yıl içinde tamamen yok olabileceği konusunda uyarıda bulunuyor. Bu durum yalnızca ekolojik bir kayıp değil, aynı zamanda binlerce yıllık iklim verisini bünyesinde barındıran doğal bir arşivin de yok olması anlamına gelecek. Buzul çekirdekleri, geçmiş atmosfer koşullarına dair eşsiz bilgiler sunduğundan, bu verilerin toplanması için zamanın daralıyor olması araştırmacılar için ayrı bir endişe kaynağı oluşturuyor.
Çalışma, iklim değişikliğinin en görünür etkilerinden birini bir kez daha gündeme taşırken, tropikal buzulların korunmasına yönelik izleme çabalarının aciliyetini de vurguluyor.