Hava tahmininde yapay zekanın kullanımı hız kazanmaya devam ediyor. Yeni yayımlanan bir ön baskı çalışması, bölgesel yüksek çözünürlüklü hava tahminini hem olasılıksal hem de veri odaklı bir yaklaşımla ele alan özgün bir model sunuyor.
Araştırmacıların geliştirdiği sistem, 'esnetilmiş küresel ızgara' (stretched grid) adı verilen bir geometri kullanıyor. Bu yapı sayesinde model, İskandinav yarımadası gibi öncelikli bir bölgeye 2,5 kilometre çözünürlük tahsis ederken dünyanın geri kalanında 31 kilometrelik daha düşük çözünürlükle yetiniyor. Böylece kısıtlı hesaplama bütçesi, en çok ihtiyaç duyulan alana yönlendiriliyor.
Modelin bir diğer önemli özelliği, deterministik değil olasılıksal çalışması. Yani tek bir 'en olası' tahmin üretmek yerine, birbirinden farklı pek çok senaryo kümesi (ensemble) oluşturuyor. Bu sayede bir fırtınanın tam yolu gibi belirsiz durumlarda karar vericilere riskleri daha iyi değerlendirme imkânı sunuluyor.
Eğitim sürecinde araştırmacılar, yaygın kullanılan ortalama kare hatası (MSE) yerine CRPS (Sürekli Sıralı Olasılık Skoru) tabanlı özel bir kayıp fonksiyonu tercih etti. Dahası bu skoru hem ızgara noktalarında hem de spektral uzayda hesapladılar. Çalışma, yalnızca ızgara noktası tabanlı CRPS veya MSE ile eğitilen modellerin mekansal olarak tutarsız, 'bulanık' alanlar ürettiğini gösteriyor. Spektral bileşenin eklenmesi bu sorunu çözüyor ve fiziksel açıdan anlamlı yapıları koruyan tahminler elde ediliyor.
Model, 87 atmosferik değişkeni 6 saatlik zaman adımlarıyla işliyor. Yüzey hava istasyonlarından alınan gözlemlerle yapılan doğrulamada, sistemin MetCoOp gibi operasyonel sayısal tahmin modellerine kıyasla rekabetçi sonuçlar verdiği görüldü. Özellikle rüzgâr ve sıcaklık gibi kritik değişkenlerde performans tatmin edici bulundu.
Bu tür bölge odaklı, yüksek çözünürlüklü yapay zeka modellerinin önümüzdeki yıllarda operasyonel hava tahmininde standart sayısal modellerin yanında veya onların yerini alarak kullanılması bekleniyor. Çalışma henüz hakem değerlendirmesinden geçmemiş olsa da alandaki ilerlemenin somut bir göstergesi niteliğinde.