Peru'nun And Dağları'nda yer alan en yüksek zirvelerden toplanan buz karotları, bilim insanlarına atmosferin geçmişine açılan nadir bir pencere sundu. Yeni bir analizle elde edilen bulgular, sanayi öncesi dönemde tropikal bölgelerin küresel metan döngüsündeki rolünü ilk kez bu denli net biçimde ortaya koyuyor.
Metan, karbondioksitten çok daha kısa ömürlü olmakla birlikte atmosferde ısı tutma kapasitesi oldukça yüksek bir sera gazıdır. Günümüzde hayvancılık, fosil yakıt çıkarımı ve tarım başlıca insan kaynaklı metan kaynakları olarak bilinse de bu gazın geçmişteki doğal kaynakları hâlâ tam anlamıyla aydınlatılmış değildi. Özellikle tropiklerdeki ıslak alanlar, orman yangınları ve toprak süreçlerinin tarihsel katkısı belirsizliğini koruyordu.
Araştırmacılar, And buzullarından çıkarılan karotlarda sıkışıp kalmış antik hava kabarcıklarını inceleyerek atmosferin geçmişteki kimyasal bileşimini yeniden kurguladı. Bu karotlar, binlerce yıl öncesine ait hava örneklerini adeta dondurulmuş hâlde sakladığından eşsiz bir arşiv niteliği taşıyor. Elde edilen veriler, tropikal bölgelerin sanayi devrimi öncesinde de küresel metan salınımına kayda değer katkıda bulunduğunu gösteren ilk doğrudan tropikal kayıt olma özelliği taşıyor.
Bu bulgu iklim bilimi açısından kritik bir anlam taşıyor: Metan döngüsündeki doğal tropikal bileşeni doğru anlamadan, insan faaliyetlerinin bu döngüyü ne ölçüde değiştirdiğini sağlıklı biçimde ölçmek güçleşiyor. Yeni veri seti, bilgisayar iklim modellerinin geçmiş koşulları daha isabetli simüle etmesine ve dolayısıyla gelecek projeksiyonlarının güvenilirliğini artırmasına katkı sağlayabilir.
Araştırma aynı zamanda acil bir uyarıyı da beraberinde getiriyor: İklim değişikliğiyle birlikte hızla eriyen And buzulları, içerdikleri bu bilimsel mirası da beraberlerinde götürüyor. Bilim insanları, bu tür çalışmaları mümkün olan en kısa sürede tamamlamak için buzulların yokolmasıyla adeta yarış hâlindeler.