İnsan gözü bir sahneye baktığında sürekli hareket halindedir. Gözlerimiz saniyede birkaç kez hızlı atlayışlar (sakkad) yapar ve ilgi çekici noktalarda kısa süre durur. Beyin bu süreçte gelen görsel bilgiyi anlamlandırmaya, nesneleri tanımlamaya ve sahneyi bir bütün olarak kavramaya çalışır. Ancak bu karmaşık ve dinamik süreci laboratuvar koşullarında incelemek oldukça güçtür.

Geleneksel nörogörüntüleme deneyleri, katılımcıların gözlerini sabit tutmalarını gerektirerek beyni yapay bir koşulda çalıştırır. Yeni yayımlanan Aktif Görsel Semantik (AVS) veri seti ise bu kısıtlamayı ortadan kaldırıyor. Araştırmacılar, beş katılımcının 4.080 doğal sahneyi kendi istekleri doğrultusunda özgürce gezerken hem MEG hem de göz takibi verilerini eş zamanlı olarak kaydetti. Bu sayede beyindeki sinirsel aktivite ile gözün o andaki konumu milisaniye hassasiyetiyle eşleştirilebildi.

MEG teknolojisi, beynin elektriksel aktivitesinin yarattığı manyetik alanları son derece hızlı biçimde ölçen bir yöntemdir. Fonksiyonel MRI'ya kıyasla çok daha yüksek zaman çözünürlüğüne sahip olduğundan, beyindeki anlık değişimleri yakalamak için idealdir. Araştırmacılar her katılımcı için özel baş sabitleyici kalıplar kullandı; bu sayede uzun süreli oturumlarda bile MEG verilerinin kalitesi korunabildi.

Veri setinin dikkat çekici bir diğer unsuru ise 'anlamsal açıklama görevi'dir. Deneyin yaklaşık dörtte birinde katılımcılardan izledikleri sahneyi sözel olarak tanımlamaları istendi. Bu görev, katılımcının sahneyi gerçekten anlayıp anlamadığını ve neleri hatırladığını ortaya koyarken; göz hareketleri ile anlama arasındaki bağı araştırmak için de değerli bir kaynak oluşturuyor.

AVS; fiksasyon bazında nesne kategorisi etiketleri, göz bebeği dinamikleri ve yüksek çözünürlüklü yapısal MRI verileriyle birlikte kapsamlı bir nörobilim kaynağı sunuyor. Veri seti, yapay zeka araştırmacılarının görsel dikkat modellerini geliştirmesine, nörobilimcilerin ise beynin sahne anlama mekanizmalarını daha doğal koşullar altında çözümlemesine katkı sağlayabilir. Araştırmacılar veri setini kamuya açık olarak sunmayı planlıyor.