2022 yılında Pasifik Okyanusu'nda meydana gelen Hunga Tonga-Hunga Ha'apai yanardağı patlaması, modern tarihin kaydettiği en şiddetli volkanik olaylardan biri olarak tarihe geçmişti. Şimdi ise bu dev patlamanın atmosfer üzerindeki etkileri, bilim insanlarını yeni bir keşifle şaşırtıyor.

Araştırmacılar, Hunga Tonga patlamasının atmosfere fırlattığı malzeme ve gazlardan oluşan bulutun, çevredeki metan moleküllerini parçalayan beklenmedik bir kimyasal reaksiyon zinciri başlattığını tespit etti. Metan; hayvancılık, çöplükler ve fosil yakıt üretimi gibi pek çok insan kaynaklı faaliyetle atmosfere karışan ve karbondioksitten yaklaşık 80 kat daha güçlü ısıtma etkisine sahip bir sera gazıdır.

Bu keşfin önemi birkaç farklı açıdan değerlendiriliyor. Öncelikle, volkanik olayların atmosferdeki sera gazı dengesi üzerindeki etkisine ilişkin mevcut bilimsel modeller bu tür bir kimyasal mekanizmayı hesaba katmıyor. Dolayısıyla geçmişteki ve gelecekteki büyük patlamaların iklim üzerindeki net etkisi, bugüne dek öngörüldüğünden farklı olabilir.

Öte yandan bulgular, iklim mühendisliği alanında da yeni kapılar aralıyor. Bilim insanları, bu doğal sürecin anlaşılmasının atmosferdeki metan miktarını azaltmaya yönelik yapay yöntemlerin geliştirilmesine ilham verebileceğini belirtiyor. Metan, kısa ömürlü bir sera gazı olduğundan onlarca yıl boyunca ısınan bir gezegende değil, önümüzdeki on yıl içinde somut bir fark yaratmak isteyen iklim politikaları açısından kritik bir hedef konumunda.

Araştırmanın ayrıntıları henüz bilim camiasında tartışılmaya devam etse de bulguların, atmosfer kimyası modellerinin güncellenmesi ve metan kirliliği tahminlerinin yeniden hesaplanması için sağlam bir gerekçe sunduğu vurgulanıyor. Volkanik patlamalar uzun süredir iklimi soğutabilen kükürt bazlı etkilerle anılıyordu; bu yeni mekanizma ise tabloya bambaşka bir boyut katıyor.

Bilim insanları, gözlemlenen tepkimenin koşullarını ve ölçeğini daha iyi anlamak için çalışmalarını sürdürüyor. Hunga Tonga'nın mirası, yıkımın ötesinde belki de iklim bilimine beklenmedik bir katkıya dönüşüyor.