James Webb Uzay Teleskobu, gezegen bilimi alanında bir kez daha sınırları zorluyor. Yeni gözlemler, Dünya'dan 280 ışık yılı uzaklıkta yer alan TOI-561 b adlı lav gezegeninin beklenmedik özellikler taşıdığını ortaya koydu.
TOI-561 b, yıldızına son derece yakın bir yörüngede dönen, yüzeyi tamamen erimiş kayadan oluşan bir süper Dünya. Bu tür gezegenlerin, yıldızlarından gelen şiddetli radyasyon ve güçlü rüzgarlar nedeniyle milyarlarca yıl içinde atmosferini yitirmesi beklenir. Ancak James Webb'in topladığı veriler bu öngörüyle çelişiyor.
Ölçümlere göre gezegen, üzerine düşen yıldız ışığının yaklaşık yüzde yetmişbeşini uzaya geri yansıtıyor. Bu, olağandışı derecede yüksek bir albedo değeri. Araştırmacılar bu durumu, üst atmosferde biriken mineral bazlı bulutlarla açıklıyor. Söz konusu bulutlar, tıpkı bir güneş kremi gibi davranarak gezegenin aşırı ısınmasını önleyebilir ve atmosferin bir bölümünü koruma altına alabilir.
Öte yandan atmosferin varlığını sürdürebilmesinin bir diğer olası nedeni, gezegenin kendi kendini yenileyebilme kapasitesi. Yüzeyi kaplayan dev erimiş kaya okyanusunun, sürekli olarak gaz salarak atmosferi beslediği düşünülüyor. Bu mekanizma, kaybedilen gazların yerini dolduruyor ve atmosferin tamamen buharlaşmasını engelliyor olabilir.
Bu keşif, kaya gezegenlerinin atmosfer evrimi üzerine kurulu mevcut teorilerin yeniden değerlendirilmesini gerektiriyor. Bilim insanları, benzer koşullardaki diğer gezegenlerin de beklenmedik atmosferik yapılar barındırıp barındırmadığını anlamak için çalışmalarını sürdürüyor. TOI-561 b, bu sorunun yanıtını ararken oldukça değerli bir laboratuvar sunuyor.
James Webb'in hassas kızılötesi gözlem kapasitesi sayesinde bu tür gezegenlerin kimyasal bileşimi ve ısıl özellikleri artık çok daha ayrıntılı biçimde incelenebiliyor. Önümüzdeki dönemde yapılacak ek gözlemlerin, gezegenin atmosfer yapısı hakkında daha net bir tablo ortaya koyması bekleniyor.