Sinir sistemleri aldıkları her sinyali basitçe toplamaz; hangi yolların baskın olacağını seçer. Ancak günümüzde konnektom analizlerinde yaygın olarak kullanılan araçların büyük çoğunluğu tüm yolları toplayarak değerlendiriyor ve nöral durumları Öklid uzaylarına yerleştiriyor. Bu yaklaşım, iç durumları sürdürebilecek geri bildirim devrelerini bulanıklaştırma riskini beraberinde getiriyor.
Yeni bir teorik çalışma bu sorunu farklı bir matematiksel gözlükle ele alıyor: max-plus cebiri. Standart cebirden farklı olarak bu sistemde toplama işleminin yerini maksimum alma, çarpma işleminin yerini ise toplama alıyor. Pratik anlamda bu, sinyallerin bir yol boyunca biriktiği ve yalnızca en güçlü rotanın sonucu belirlediği anlamına geliyor. Araştırmacılar bu çerçeveyi, nörobilimin en popüler model organizması olan C. elegans'ın işlevsel konnektomuna uyguladı.
C. elegans, yalnızca 302 nörona sahip olmasına karşın davranışsal açıdan şaşırtıcı biçimde karmaşık bir organizmadır ve sinir sistemi en ayrıntılı biçimde haritalanmış canlılar arasında yer alır. Çalışmada bu organizmanın sinir ağı; elektriksel bağlantılar, kimyasal sinapslar, monoamin sinyalleri, nöropeptidler ve hormonal iletişim olmak üzere beş farklı katman olarak modellendi. Bu katmanlar zaman içinde değişen kombinasyonlarla bir araya getirilerek analiz edildi.
Sonuçlar dikkat çekici: Her ağ, yalnızca birkaç baskın geri bildirim döngüsüne indirgenebiliyor. Bu döngülerin bir bölümü literatürde zaten iyi tanımlanmış devrelerle örtüşürken diğerleri daha önce bu denli belirgin biçimde tanımlanmamış yeni adaylar olarak karşımıza çıkıyor. Bu durum, yöntemin hem doğrulayıcı hem de keşifsel bir araç olarak kullanılabileceğine işaret ediyor.
Geleneksel doğrusal spektral analizlerin tersine max-plus yaklaşımı, verinin biyolojik anlamını matematiksel dönüşüm sırasında yitirmiyor. Hangi nöronların hangi koşullarda sinyal akışını yönettiği, elde edilen yapılardan doğrudan okunabiliyor. Araştırmacılar bu çerçevenin daha büyük ve karmaşık sinir sistemlerine de uygulanabileceğini öne sürüyor; bu da yöntemi gelecekteki konnektom çalışmaları için potansiyel olarak değerli bir araç haline getiriyor.
Çalışma şu an arXiv ön baskı sunucusunda yer alıyor ve henüz hakemli dergi değerlendirmesinden geçmemiş olmakla birlikte, sinir sistemi modellemesine getirdiği kavramsal yenilik nedeniyle nörobilim topluluğunun gündemine girmeye aday görünüyor.