Duygular yalnızca insanlara mı özgü? Yoksa evrimsel süreçte çok daha eski canlılarda da izlerine rastlamak mümkün mü? eLife Sciences dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, bu soruya şaşırtıcı bir yanıt veriyor: Meyve sineği Drosophila'nın bile temel duygu benzeri durumlar yaşıyor olabileceği ileri sürülüyor.

Araştırmacılar, memelilerde kaygıyı ölçmek için yaygın biçimde kullanılan 'açık alan testi'ni Drosophila'ya uyarladı. Bu testte sineklerin açık bir alanda nasıl hareket ettiği izlendi; özellikle duvar boyunca yürüme eğilimi ve toplam hareket miktarı iki temel gösterge olarak belirlendi. Memelilerde duvar kenarında kalma davranışı kaygı düzeyinin bir yansıması olarak yorumlanır; araştırmacılar bu mantığın sinekler için de geçerli olup olmadığını sorguladı.

Deneyler, bu iki davranış biçiminin birbirinden bağımsız olduğunu ve farklı koşullara farklı tepkiler verdiğini gösterdi. Stres yaratan uyaranlara maruz kalan sinekler daha fazla duvara yakın kaldı; olumlu koşullarda ise bu davranış azaldı. Dikkat çekici olan nokta, bu değişimlerin günün saatinden bağımsız biçimde tutarlı şekilde gözlemlenmesiydi.

Genetik manipülasyon deneyleri bulguları daha da güçlendirdi. Ödül sistemiyle ilişkili nöronlar aktive edildiğinde sinekler daha az duvara yöneldi; bu nöronlar baskılandığında ise tam tersi bir etki ortaya çıktı. Bu durum, Drosophila'daki nöromodülatör sistemlerin duygu benzeri durumları düzenlemede işlev gördüğünü düşündürüyor.

Çalışmada ayrıca etanol ve diazepam gibi merkezi sinir sistemine etki eden maddeler de test edildi. Her iki maddenin de sineklerin davranışlarını belirgin biçimde değiştirdiği görüldü; bu sonuç, incelenen durumların tutarlı ve biyolojik temelli olduğuna işaret ediyor.

Araştırmanın önemi, 'duygu ilkelleri' olarak adlandırılan temel duygu yapı taşlarının yalnızca memelilere özgü olmadığını ve böceklerde de benzer mekanizmaların var olabileceğini düşündürmesinde yatıyor. Bu bulgu, duyguların evrimsel tarihini kökten sorgulatıyor ve gelecekteki nörobilim araştırmaları için Drosophila'yı değerli bir model organizma konumuna taşıyor.