Otizm spektrum bozukluğu olan bireyler, duyusal uyaranlara karşı sıklıkla aşırı tepki gösterir. Pürüzlü bir kumaşın tene değmesi, kalabalık bir ortamın sesi ya da floresan ışıkların parlaklığı bu kişilerde ciddi rahatsızlık ve işlev bozukluğuna yol açabilir. Ancak yeni bir araştırma, bu duyusal aşırı tepkiyi azaltmada alışılmadık derecede basit bir yöntemin etkili olabileceğine işaret ediyor.
Araştırmacılar, otizmli çocuk ve ergenlere 'bilişsel yeniden çerçeveleme' adı verilen bir tekniği kısa bir eğitimle öğretti. Bu tekniğin özü şu: Katılımcılardan, rahatsız edici bir duyusal deneyim yaşarken kendilerini tarafsız bir gazeteci gibi konumlandırmaları, yani hissettikleri şeyi yargılamadan gözlemlemeleri istendi.
MRI tarayıcısı içinde pürüzlü dokularla temas eden çocukların beyin aktivitesi incelendiğinde, bu stratejiyi kullananların duyusal işlemeyle ilişkili beyin bölgelerinde belirgin biçimde daha düşük aktivasyon gösterdiği saptandı. Bir başka deyişle, zihinsel tutumun değişmesi beynin duyusal sinyalleri işleme biçimini de değiştirdi.
Bu sonuç birkaç açıdan dikkat çekici. Öncelikle müdahale son derece kısa ve uygulaması basit. Uzun soluklu bir terapi programı ya da ilaç tedavisi gerektirmiyor. İkincisi, etki yalnızca öznel bir rahatlama hissiyle sınırlı kalmayıp beyin görüntüleme verileriyle nesnel olarak ölçülebildi.
Bilişsel yeniden çerçeveleme, daha önce kaygı ve kronik ağrı gibi durumlarda etkinliği gösterilmiş bir yaklaşım. Ancak bu tekniğin otizmli bireylerde, özellikle de duyusal aşırı duyarlılık bağlamında nörobilimsel düzeyde işe yarayabileceğini gösteren kanıtlar oldukça sınırlıydı. Mevcut çalışma bu boşluğu doldurmaya yönelik önemli bir adım niteliği taşıyor.
Araştırmacılar bulguların umut verici olduğunu vurgularken çalışmanın sınırlılıklarına da dikkat çekiyor. Örneklem grubu görece küçük ve sonuçların uzun vadeli etkinliğini değerlendirmek için daha kapsamlı çalışmalara ihtiyaç var. Bununla birlikte, duyusal aşırı tepkiyle baş etmek için erişilebilir, düşük maliyetli bir araç geliştirme yolunda bu çalışma değerli bir başlangıç noktası sunuyor.