Evrenin 'kozmik öğle vakti' olarak adlandırılan döneminde, yaklaşık 9-11 milyar yıl önce var olan galaksilerin iç yapısı hakkında yeni detaylar ortaya çıktı. NOEMA3D araştırması kapsamında on büyük galaksinin moleküler gaz ve toz dağılımları uzamsal çözünürlükle incelendi.
Araştırmacılar, bu galaksilerde soğuk moleküler gazın şaşırtıcı derecede geniş alanlara yayıldığını keşfetti. Bu gaz bulutları, galaksilerin yıldız disklerine benzer boyutlara ulaşıyor ve aynı dönemde gözlemlenen merkezi patlama galaksilerinden oldukça farklı bir görünüm sergiliyor.
Çalışmada karbonmonoksit (CO) ve karbon atomu ([CI]) gözlemleri kullanılarak moleküler gazın haritalanmasında CO hatlarının en güvenilir yöntem olduğu belirlendi. Özellikle CO(3-2) ve CO(4-3) geçişleri, gaz dağılımını ve kinematiğini anlamada kritik rol oynuyor.
Dikkat çekici bir bulgu ise, farklı moleküler gaz izleyicileri arasındaki uzamsal korelasyonların, galaksi genelindeki ortalama değerlerden iki kat daha fazla sapma göstermesi. Bu durum, 3-6 kiloparsek ölçeğinde bile yıldızlararası ortamın düzensiz ve topaklanmış bir yapıya sahip olduğunu işaret ediyor.