Teknoloji & Yapay Zeka

Yapay Zeka İslami Miras Hukukunu Öğrendi: Arapça Metinlerle Eğitilen Model

Katar Üniversitesi araştırmacıları, İslami miras hukukunun karmaşık kurallarını anlayabilen bir yapay zeka modeli geliştirdi. Qwen3-4B tabanlı model, iki aşamalı eğitim süreci ile İslami fetva kayıtları ve miras vakalarından öğrendi. İlk aşamada 3.166 fetva kaydıyla hukuki terminolojiyi kavradı, ikinci aşamada ise 12.000 yapılandırılmış miras vakasıyla pratik uygulamayı öğrendi. Model, çok adımlı hukuki analiz, kural tabanlı engelleme kararları ve hassas kesirli hesaplamalar gerektiren karmaşık miras problemlerinde %90 başarı oranına ulaştı. Bu çalışma, yapay zekanın dini hukuk gibi özel alanlardaki reasoning yeteneklerini göstermesi açısından önemli.

Yapay zeka teknolojileri artık İslami hukuk gibi son derece spesifik ve karmaşık alanlarda da uygulanmaya başlıyor. Katar Üniversitesi'nden araştırmacılar, İslami miras hukukunun inceliklerini kavrayabilen bir dil modeli geliştirdiler.

Araştırmada Qwen3-4B temel modeli üzerine inşa edilen sistem, QLoRA (Quantized Low-Rank Adaptation) adı verilen verimli bir fine-tuning tekniği kullanıyor. Bu yöntem, modelin sadece belirli bölümlerini yeniden eğiterek hem hesaplama gücünden tasarruf ediyor hem de etkili öğrenme sağlıyor.

Eğitim süreci iki aşamadan oluşuyor: İlk etapta model, 3.166 İslami fetva kaydı ile beslenip hukuki terminoloji ve fıkhi düşünce kalıplarını öğreniyor. İkinci aşamada ise 12.000 yapılandırılmış miras vakası üzerinde çalışarak JSON formatında çıktı üretmeyi öğreniyor.

İslami miras hukuku, çok adımlı hukuki analiz, kural tabanlı engelleme kararları ve hassas kesirli hesaplamalar gerektiren zorlu bir alan. Geliştirilen model, bu karmaşık süreçlerde %90 başarı oranına ulaşarak etkileyici bir performans sergiliyor.

Bu çalışma, yapay zekanın sadece genel konularda değil, dini hukuk gibi çok özel uzmanlık gerektiren alanlarda da etkili olabileceğini gösteriyor. Aynı zamanda kültürel ve dini hassasiyetler içeren konularda yapay zeka kullanımına yönelik yeni perspektifler sunuyor.

Özgün Kaynak
arXiv (Dilbilim & NLP)
QU-NLP at QIAS 2026: Multi-Stage QLoRA Fine-Tuning for Arabic Islamic Inheritance Reasoning
Orijinal makaleyi oku

Bu içerik, özgün kaynaktaki bilgiler temel alınarak BilimKapsül editörleri tarafından yeniden kaleme alınmıştır. Orijinal metnin birebir çevirisi değildir. Telif hakkı özgün yayıncıya aittir.