Kanada hükümeti 2025 Kasım ayında Federal Yapay Zeka Kaydı'nı yayımlayarak şeffaflık konusundaki taahhüdünü hayata geçirdi. Ancak bu adımın gerçekten şeffaflık sağlayıp sağlamadığı tartışma konusu oldu.
Yeni yayımlanan bir araştırmada, bilim insanları Kanada'nın AI kayıt sisteminde yer alan 409 yapay zeka sistemini detaylı olarak inceledi. ADMAPS (Kamu Sektörü İçin Uyarlanmış Algoritmik Karar Verme) çerçevesini kullanarak yapılan analiz, kayıt sisteminin tarafsız bir şeffaflık aracı olmaktan çok, hesap verebilirliğin sınırlarını belirleyen aktif bir kontrol mekanizması olduğunu ortaya koydu.
Araştırmanın en çarpıcı bulgusu, "egemen yapay zeka" söylemi ile bürokrasideki gerçek uygulama arasındaki keskin farklılık. Kayıtlı sistemlerin %86'sı iç verimlilik artışı için kullanılırken, bu sistemlerin işletilmesinde kritik rol oynayan insan müdahalesi, personel eğitimi ve belirsizlik yönetimi süreçleri sistematik olarak gizleniyor.
Uzmanlar, kayıt sisteminin teknik açıklamalara odaklanarak sosyo-teknik bağlamı göz ardı ettiğini belirtiyor. Bu yaklaşım, AI sistemlerini gerçekte olmadıkları kadar bağımsız ve objektif göstererek, kamuoyunun bu teknolojilerin nasıl işlediğine dair yanıltıcı bir algı oluşturmasına neden oluyor.