Yeni Nesil 'Sonsuza Kadar Kimyasallar' Çevreye Yayılıyor

1 Mayıs 2026, 06:55 2 dk okuma 0 görüntülenme EOS — Earth & Space

Paylaş: Kopyalandı!

Kimya endüstrisi, yasaklanan eski PFAS kimyasallarının yerine sürekli yeni türevler geliştiriyor. Bu 'sonsuza kadar kimyasallar' olarak bilinen bileşikler, doğada parçalanmadan yüzyıllarca kalabiliyor ve insan sağlığına ciddi tehditler oluşturuyor. Eski PFAS türlerine getirilen yasaklar işe yarar görünse de, bilim insanları yeni varyantların çevresel davranışlarını henüz tam olarak anlayamıyor. Bu durum, küresel ölçekte yeni bir çevre ve sağlık krizi yaratma potansiyeli taşıyor.

Kimya endüstrisi, yasaklanan perfloroalkilik maddeler (PFAS) yerine sürekli yeni formüller geliştiriyor. 'Sonsuza kadar kimyasallar' olarak bilinen bu bileşiklerin yeni nesilleri, çevrede ve insan vücudunda birikmeye devam ediyor.

Eski PFAS türlerine getirilen düzenlemeler olumlu sonuçlar verse de, kimya şirketleri moleküler yapıları değiştirerek benzer özelliklere sahip alternatifler üretiyor. Bu yeni kimyasallar su geçirmezlik, yanıcılığa karşı direnç ve yağ tutmama gibi endüstriyel avantajlar sağlarken, çevresel etkileri büyük ölçüde bilinmiyor.

Araştırmacılar, yeni PFAS türevlerinin küresel döngüsünü ve biyolojik etkilerini anlamakta zorlanıyor. Bu kimyasalların atmosfer, okyanuslar ve toprak sistemlerinde nasıl hareket ettiği, hangi konsantrasyonlarda tehlikeli olduğu henüz tam olarak belirlenememiş durumda.

Bilim insanları, proaktif bir yaklaşımla bu kimyasalların çevresel izlenmesi ve düzenlenmesi gerektiğini vurguluyor. Aksi takdirde, eski PFAS'lar için yapılan uzun mücadelenin benzeri, yeni kimyasallar için tekrarlanma riski bulunuyor.

Etiketler

#PFAS #sonsuza kadar kimyasallar #çevre kirliliği #kimya endüstrisi #halk sağlığı

Özgün Kaynak

Chemical Companies Are Churning Out New PFAS. Where in the World Are They Ending Up?

https://eos.org/features/chemical-companies-are-churning-out-new-pfas-where-in-the-world-are-they-ending-up

Bu içerik, özgün kaynaktan referans alınarak yeniden yorumlanmış Türkçe bir özettir. Telif hakkı özgün yayın organına aittir.

Her sabah seçki, Telegram'da

Günün en önemli bilim haberleri kanalda.

Kanala Katıl

İlgili Haberler

Aynı kategoride okumaya değer

Hepsini gör →

Kimya

7 sa önce

Mikroorganizmalar Petrol Yerine Şekerden Yapışkan Üretiyor

Güney Kore'nin önde gelen araştırma kurumu KAIST'ten bilim insanları, endüstriyel yapıştırıcı üretiminde petrol kaynaklı malzemelerin yerine geçebilecek biyobazlı bir alternatif geliştirdi. Araştırmacılar, Escherichia coli bakterisini kullanarak glikozdan yeni bir polimer sentezledi. Bu polimer, ısıyla aktive olan yapıştırıcılar (HMA) için gerekli yapışma performansı ve termal özellikleri sergiledi. Isıyla aktive olan yapıştırıcılar; ambalaj, mobilya, elektronik ve otomotiv sektörlerinde yaygın biçimde kullanılmaktadır ve büyük ölçüde petrol türevli hammaddelere dayanmaktadır. Bu çalışma, söz konusu malzemelerin biyolojik süreçlerle üretilebileceğini göstermesi bakımından önemli bir adım niteliği taşımaktadır. Yenilenebilir bir kaynak olan şekerden elde edilen bu polimer, hem karbon ayak izini azaltma hem de petrokimya bağımlılığını düşürme potansiyeli açısından dikkat çekmektedir.

Phys.org — Kimya Oku

Kimya

17 sa önce

Yapay Zeka, Elektron Spektroskopisini Aynı Anda İki Yöntemle Tahmin Ediyor

Kimyasal maddelerin tanımlanmasında kullanılan iki önemli spektroskopi yöntemi —Auger-elektron spektroskopisi ve X-ışını fotoelektron spektroskopisi— artık tek bir yapay zeka modeliyle eş zamanlı olarak tahmin edilebiliyor. Araştırmacılar, bu iki yöntem arasındaki fiziksel bağı kullanarak çok görevli bir çizge sinir ağı geliştirdi. Model, her iki spektroskopi tekniğinin çıktılarını ortak bir temsil üzerinden öğreniyor ve bu sayede bir yöntemden edinilen bilgiyi diğerine aktarabiliyor. Auger spektroskopisi, çekirdek elektron bağlanma enerjileri birbirine yakın olan kimyasal durumları ayırt etmek için onlarca yıldır XPS'e eşlik eden bir teknik olarak kullanılmaktadır; ancak Auger spektrumlarının analizi ve simülasyonu oldukça zorlu ve hesaplama açısından maliyetlidir. Geliştirilen bu çok görevli yaklaşım, belirsizlik ağırlıklandırması yöntemiyle her iki görev kaybını birleştirerek modelin dengeli biçimde öğrenmesini sağlıyor. Sonuçlar, modelin hesaplamalı ve deneysel Auger spektrum şekillerini çoğu durumda iyi bir doğrulukla tahmin edebildiğini gösteriyor.

arXiv — Kimyasal Fizik Oku

Kimya

17 sa önce

Kimyasal Sezginin Ötesinde: Radyoliz Reaksiyon Mekanizmaları Artık Keşfedilebiliyor

Radyasyon kaynaklı kimyasal süreçler veya yoğun fazdaki fotokimya gibi alanlarda gerçekleşen reaksiyonlar, o kadar karmaşık mekanizmalar içerir ki bunları deneysel olarak karakterize etmek ya da sezgiyle tahmin etmek büyük bir meydan okumadır. Araştırmacılar, bu zorluğun üstesinden gelmek için entegre bir hesaplamalı iş akışı geliştirdi. Söz konusu yaklaşım; yüksek verimli kuantum kimyası hesaplamalarını, otomatik reaksiyon ağı oluşturmayı, olası reaksiyonları belirlemek için stokastik yol örneklemesini ve uzaysal çözünürlüklü reaksiyon-difüzyon simülasyonlarını bir araya getiriyor. Mevcut hesaplamalı yöntemlerin büyük çoğunluğunun aksine bu iş akışı, reaksiyon mekanizmalarını önceden varsaymak yerine bizzat keşfediyor. Ayrıca termodinamik elverişliliği değerlendirmekle yetinmeyip zamana bağlı kinetiği de hesaba katıyor; bu sayede uzaysal düzensizliklerin sistemi nasıl etkilediğini anlamak mümkün hale geliyor. Yöntem, radyoliz gibi nükleer enerji ve malzeme bilimi açısından kritik öneme sahip süreçlerin modellenmesinde önemli bir adım niteliği taşıyor.

arXiv — Kimyasal Fizik Oku