Bilim insanları, tek hücreli RNA dizileme verilerini analiz etmek için ORBIT adlı devrim niteliğinde bir yapay zeka modeli geliştirdi. Bu yenilikçi sistem, gen programları arasındaki karmaşık etkileşim ağlarını, herhangi bir deneysel müdahaleye gerek kalmadan öğrenebiliyor.
ORBIT'in en önemli özelliği, gen programları arasındaki asimetrik bağımlılıkları tespit edebilmesi. Geleneksel yöntemler gen programlarını bağımsız olarak ele alırken, ORBIT her programın diğerleri üzerindeki yönlü etkisini ölçebiliyor. Model, bir gen programı kaldırıldığında diğerlerinin nasıl değişeceğini tahmin ederek bu etkileri öğreniyor.
Araştırmacılar, modeli 191.890 prefrontal korteks çekirdeği üzerinde test etti. Sonuçlar, ORBIT'in Alzheimer hastalığı ile ilişkili bilinen gen aktivasyon yapılarını başarıyla tespit ettiğini gösterdi. Model aynı zamanda hücre tipine özgü gen yolu değişikliklerini de belirleyebildi.
Bu teknoloji, özellikle nörodejeneratif hastalıkların hücresel düzeydeki mekanizmalarının anlaşılmasında büyük potansiyel taşıyor. ORBIT'in sağladığı detaylı gen etkileşim haritaları, gelecekte daha hedefli tedavi stratejilerinin geliştirilmesine katkı sağlayabilir.