Xenopus tropicalis kurbağa larvaları üzerinde yapılan çığır açıcı bir araştırma, koku algısının işleyişinde şaşırtıcı bir bilateral denge mekanizması keşfetti. Bu bulgu, koku sisteminin şimdiye kadar bilinen yapısından çok daha sofistike olduğunu gösteriyor.
Araştırmacılar, koku moleküllerinin koku duyusu nöronlarını (OSN) uyardığında, sol ve sağ koku soğanlarındaki glomerulus adı verilen yapılarda bilateral bir duyusal harita oluşturduğunu gözlemledi. Önemli olan keşif ise glomerular aktivasyonun sadece aynı tarafla sınırlı olmadığının anlaşılması oldu.
Tek taraflı koku uyarısı sırasında, karşı taraftaki koku siniri kesildiğinde, glomerular yanıtların güçlendiği tespit edildi. Bu güçlenme etkisi sinir hasarından sadece 2 saat sonra başlıyor ve yaklaşık 4 günlük bir süreçte azalarak etkisini kaybediyor.
Bu olağanüstü adaptasyon mekanizmasının arkasında, OSN akson terminallerinden glutamat salınımını yöneten kalsiyum geçişlerinin daha büyük ve hızlı hale gelmesi yatıyor. Sistemin anahtarı ise dopamin D2 reseptörlerinin uyguladığı tonik presinaptik inhibisyonun azalması. Bu süreçte ilginç olan nokta, yaralanma kaynaklı inflamatuar mediyatörlerin bu etkide rol oynamıyor olması.
Bu keşif, beynin koku algısında çalışan nöron sayısındaki dengesizlikleri nasıl telafi ettiğine dair önemli ipuçları veriyor ve dopamin aracılığıyla bilateral glomerular çıktı modülasyonunun varlığını ortaya koyuyor.