649-668 / 668 haber Sayfa 28 / 28
Teknoloji & Yapay Zeka
20 Apr

Cep telefonu verilerindeki sosyoekonomik önyargı nasıl düzeltilir?

Cep telefonu şebekelerinden elde edilen veriler, insan hareketliliğini anlamak için sıkça kullanılıyor ancak bu verilerde ciddi bir sorun var: sosyoekonomik önyargı. Şili'nin başkenti Santiago'da yapılan yeni bir araştırma, tek bir operatörün verilerinin gerçek nüfusu temsil etmediğini ortaya koyuyor. Araştırmacılar, çok seviyeli regresyon ve tabakalaştırma yöntemiyle bu önyargıyı düzeltmeyi başardı. Bu yeni yaklaşım, hareket yarıçapı gibi önemli metriklerde yüzde 17'ye varan düzeltmeler sağladı. Çalışma, büyük veri analizlerinde demografik dengesizliklerin nasıl giderilebileceği konusunda önemli bir yöntem sunuyor.

arXiv (Fizik) 0
Teknoloji & Yapay Zeka
20 Apr

Sabırsızlık Vergi Ödeme İsteğini Nasıl Etkiliyor? Araştırma Şaşırtıcı Sonuçlar Ortaya Çıkardı

Ekonomistler, insanların zaman tercihlerinin vergi ödeme istekliliğini nasıl etkilediğini araştırdı. 12.000 kişilik kapsamlı ankette, sabırsız bireylerin hem gelecekteki vergi indirimi karşılığında bugün daha fazla vergi ödemeyi, hem de gelirlerini düşük gelirli kesimlerle paylaşmayı daha az kabul ettiği ortaya çıktı. Araştırmanın en ilginç bulgusu ise sabırsızlığın, zenginlikten fakire doğrudan kaynak aktarımına karşı direnç göstermede daha güçlü etkili olması. Bu sonuçlar, toplumsal dayanışma ve vergi politikalarının tasarlanmasında psikolojik faktörlerin önemini gözler önüne seriyor.

arXiv (Ekonomi) 0
Teknoloji & Yapay Zeka
20 Apr

Ekonomistler belirsizlik altında karar vermeyi kolaylaştıran yeni yöntem geliştirdi

Ekonomi ve finans alanında model belirsizliği büyük bir sorun teşkil ediyor. Araştırmacılar, zayıf verilere dayalı çoklu teoriler ve gürültülü bilgiler karşısında daha güvenilir çıkarımlar yapabilmek için yeni bir istatistiksel çerçeve geliştirdi. Bu yöntem, 'gölge fiyat' adı verilen bir kavram kullanarak farklı kısıtlamaların empirik önemini ölçüyor ve sinyal ile gürültüyü ayırmak için plateau kuralı öneriyor. Lagrange çarpanları ve Karush-Kuhn-Tucker koşullarına dayanan bu yaklaşım, tahmin edicilerin tutarlılığını ve asimptotik normalliğini sağlıyor. Solow büyüme modeli üzerindeki uygulamalar, yöntemin pratik değerini ortaya koyuyor.

arXiv (Ekonomi) 0
Teknoloji & Yapay Zeka
20 Apr

Muhasebe Kuralları Neden Yanlış Alarmlar Veriyor? Yeni Ekonomi Teorisi

Araştırmacılar, şirketlerin finansal sözleşmelerindeki muhasebe düzeltmelerinin nasıl yapıldığını açıklayan yeni bir teori geliştirdi. Çalışma, standart muhasebe kurallarının (GAAP gibi) iki tür hata ürettiğini ortaya koyuyor: gerçekte olmayan sorunları gösteren 'yanlış alarm' hataları ve durumu olduğundan iyi gösteren 'aşırı iyimserlik' hataları. Teoriye göre, yöneticiler bu hataları tespit etmek için özel çaba sarf ediyor ancak her zaman düzeltme yapmıyor. Bulgular, yanlış alarmların her zaman düzeltildiğini, fakat aşırı iyimserlik hatalarının sadece küçük olduğunda düzeltildiğini gösteriyor. Ayrıca, yöneticiler bu hataları bulmak için bazen toplumsal açıdan gereksiz çaba harcıyor. Bu durum, finansal kontrolün yanlış ellere geçmesi ve maliyetli yeniden müzakerelere yol açabiliyor.

arXiv (Ekonomi) 0
Teknoloji & Yapay Zeka
20 Apr

Ekonomik Balonları Tespit Eden Yeni Analiz Yöntemi Geliştirildi

Araştırmacılar, ekonomik zaman serilerindeki patlayıcı davranışları tespit etmek için yeni bir yaklaşım geliştirdi. Geleneksel istatistiksel testlerden farklı olarak, bu yöntem doğrudan gözlemlenebilir veri özelliklerini analiz ediyor. Dört katmanlı tanılama sistemi - seviye geometrisi, büyüme oranı dinamikleri, normalleştirilmiş eğrilik ve logaritmik uzay davranışı - gerçek kendini güçlendiren çoğalma büyümesini diğer dinamiklerden ayırt edebiliyor. Sistem, herhangi bir dağılım varsayımı veya asimptotik kritik değer gerektirmeden çalışıyor. Tespit edilen olaylar, teorik temelli mutlak eşik değerlerle filtreleniyor ve kompozit yoğunluk puanıyla değerlendiriliyor. İki seri arasındaki ortak patlayıcı davranış da Jaccard eş-oluşum indeksi ile ölçülebiliyor. Bu yaklaşım, ekonomik balonların ve krizlerin daha erken tespitinde önemli bir araç olabilir.

arXiv (Ekonomi) 0
Teknoloji & Yapay Zeka
20 Apr

AB Doğalgaz Pazarının 'Tinder'ı: AggregateEU Mekanizmasının Gizli Sorunları

Avrupa Birliği'nin yeni doğalgaz ticaret platformu AggregateEU, 'Avrupa gaz pazarlarının Tinder'ı olarak adlandırılıyor. Platform, tıpkı tanışma uygulamaları gibi alıcı ve satıcıları eşleştiriyor ancak anlaşma yapma zorunluluğu getirmiyor. Araştırmacılar, bu sistem tasarımının ciddi sorunlara yol açtığını ortaya koydu. Bağlayıcı olmayan yapı nedeniyle katılımcılar gerçek ihtiyaçlarından fazla teklif veriyor ve çoğu eşleşme gerçek ticarete dönüşmüyor. Yeni matematiksel model, aşırı teklif verme davranışının ticaret verimliliğini olumsuz etkilediğini gösteriyor. Özellikle teslimat noktalarında koordinasyon eksikliği yaşandığında sistem oldukça verimsiz sonuçlar üretiyor.

arXiv (Ekonomi) 0
Teknoloji & Yapay Zeka
20 Apr

Kuantum Makine Öğrenmesi Sıcak Dalgalarının Sağlık Etkilerini Öngörüyor

İklim değişikliği ile artan sıcak hava dalgaları, halk sağlığı üzerinde ciddi etkiler yaratıyor. Araştırmacılar, bu tehlikeleri önceden tahmin etmek için hem klasik hem de kuantum makine öğrenmesi tekniklerini karşılaştırdıkları yenilikçi bir sistem geliştirdi. ABD ve Katalunya'dan elde edilen verilerle test edilen bu sistem, iklim koşulları, demografik özellikler ve sosyoekonomik faktörleri bir araya getirerek haftalık bazda il düzeyinde sağlık riskleri öngörüyor. Çalışma, parametrik kuantum devreler ve açısal veri kodlama kullanan kuantum modellerle geleneksel regresyon yöntemlerini karşılaştırarak, gelecekte hangi bölgelerde sıcağa bağlı sağlık sorunları yaşanabileceğini tahmin etmeye çalışıyor.

arXiv — Kuantum Fiziği 0
Matematik
20 Apr

Karmaşık Matematiksel Optimizasyon Problemleri İçin Yeni Algoritma Yaklaşımları

Matematik alanında en zorlu optimizasyon problemlerinden biri olan 'denge kısıtlı matematiksel programlama' (MPEC) için dört farklı algoritma yaklaşımı geliştirildi. Bu problemler, alt seviyede bir denge sistemine sahip optimizasyon sorunlarıdır ve standart yöntemlerin dayandığı düzgün yapıları bozarlar. Araştırmacılar, klasik ceza iç-nokta algoritması, monoton doğrusal tamamlayıcılık problemi varyantı, örtük programlama iniş yöntemi ve parça-parça SQP olmak üzere dört yenilikçi algoritma sundu. Her algoritma için model, arama yönü alt-problemi, globalleştirme mekanizması ve yakınsama sonuçları detaylandırıldı. Bu gelişmeler, ekonomi, mühendislik ve oyun teorisi gibi alanlarda karşılaşılan karmaşık denge problemlerinin çözümüne önemli katkı sağlayabilir.

arXiv (Matematik) 0
Matematik
20 Apr

Yeni İstatistiksel Test Yöntemi: Jackknife Araçsal Değişken Analizi

Araştırmacılar, ekonometrik analizlerde karşılaşılan karmaşık sorunları çözmek için yeni bir istatistiksel test yöntemi geliştirdi. Jackknife tabanlı bu yaklaşım, özellikle çok sayıda zayıf araçsal değişkenin bulunduğu durumlarda daha güvenilir sonuçlar veriyor. Yöntem, değişkenler arasındaki karmaşık ilişkileri analiz ederken ortaya çıkan endojenite ve heteroskedastisity sorunlarını ele alıyor. UK Biobank verileri kullanılarak yapılan uygulamada, alkol tüketiminin vücut kitle indeksi üzerindeki etkisi genetik varyantlar aracılığıyla incelendi. Geleneksel Anderson-Rubin testleriyle karşılaştırıldığında, yeni yöntemin daha iyi performans gösterdiği simülasyon çalışmalarında ortaya çıktı. Bu gelişme, ekonomi, sağlık ve sosyal bilimlerdeki nedensel ilişki araştırmalarında daha doğru sonuçlar elde edilmesini sağlayabilir.

arXiv (Ekonomi) 0
Matematik
20 Apr

Yanlış Modellerde Gerçek ve Sahte Parametreler Arasındaki Kritik Ayrım

Ekonomi ve istatistikte kullanılan matematiksel modeller bazen gerçek durumu tam olarak yansıtmaz. Bu durumda model parametreleri, gerçek değerler yerine 'sahte-gerçek' değerlere yakınsar. Stanford ve Princeton üniversitelerinden araştırmacılar, bu sahte parametrelerin karar verme süreçlerinde ne kadar güvenilir olduğunu inceledi. Bayesian karar verme yaklaşımı kullanarak yaptıkları analiz, sahte parametrelerin yalnızca çok özel durumlarda güvenilir olduğunu ortaya koydu. Çalışma, modelleme hatalarının ekonomik kararlar üzerindeki etkisini anlamak için kritik öneme sahip. Araştırmacılar ayrıca, model spesifikasyonundaki küçük değişikliklerin bile sonuçları dramatiik şekilde etkileyebileceğini gösterdi.

arXiv (Ekonomi) 0
Matematik
20 Apr

Sigorta Şirketleri İçin Optimal Ürün Menüsü Tasarımı: Ekonomik Model Geliştirildi

Araştırmacılar, sigorta şirketlerinin müşteri bilgilerinin eksik olduğu durumlarda en karlı sigorta ürünlerini nasıl tasarlayacaklarına dair yeni bir ekonomik model geliştirdi. Çalışma, müşterilerin risk algısı ve gerçek risk seviyelerinin bilinmediği koşullarda, hem sigorta şirketi hem de müşteri için en uygun sözleşme menüsünün nasıl oluşturulacağını matematiksel olarak analiz ediyor. Model, müşterilerin doğru bilgi vermesini teşvik eden mekanizmalar içeriyor ve farklı risk profillerine göre özelleştirilmiş sigorta ürünleri önerisi sunuyor. Bu yaklaşım, sigorta sektöründe daha adil ve verimli ürün tasarımına katkı sağlayabilir.

arXiv (Ekonomi) 0
Matematik
20 Apr

İkna Oyunlarında Dinamik Strateji Bayesçi Olmayan Karşılarda Daha Etkili

Ekonomi teorisinin önemli dallarından olan ikna oyunları alanında yeni bir araştırma, gönderici tarafın tek seferlik deneyim yerine ardışık deneyimler kullanmasının avantajlarını inceliyor. Çalışma, alıcı tarafın Bayesçi mantık kullanmadığı durumlarda dinamik ikna stratejilerinin statik stratejilere göre daha etkili olduğunu matematiksel olarak kanıtlıyor. Araştırma, özellikle 'bölünebilirlik' kavramının hangi koşullarda gönderici için statik ve dinamik ikna arasında fark yaratmadığını gösteriyor. Bu bulgular, pazarlama stratejileri, politik kampanyalar ve bilgi asimetrisi bulunan tüm ekonomik etkileşimler için pratik sonuçlar doğuruyor. Çalışma, gerçek hayattaki karar vericilerin her zaman mükemmel Bayesçi güncellemeler yapmadığı gerçeğinden hareketle, ikna teorisine yeni bir boyut kazandırıyor.

arXiv (Ekonomi) 0
Matematik
20 Apr

Ekonomik Kararların Manipülasyona Açıklığı: Yeni Bir Model

Araştırmacılar, ekonomik kararların ne zaman manipülasyona açık olduğunu belirlemeyen yeni bir matematiksel model geliştirdi. 'Tanımlama tasarımı' adlı bu yaklaşım, karar vericilerin eksik bilgiyle karşılaştıkları durumları analiz ediyor. Model, bir ortamın 'manipüle edilebilir' olup olmadığını tespit etme yöntemi sunuyor - yani tüm mögül kararların aynı en kötü durum getirisine sahip olup olmadığını belirliyor. Özellikle tedavi etkisi modellerinin tamamının manipüle edilebilir olduğu kanıtlanmış. Bu bulgu, ekonomik araştırmalarda sıkça kullanılan nedensellik analizlerinin güvenilirliği konusunda önemli sorular ortaya çıkarıyor. Araştırma, karar vericilerden neredeyse tüm bilgiyi gizleyen 'neredeyse tamamen bilgilendirici' yapıların bile manipülasyona olanak sağlayabileceğini gösteriyor.

arXiv (Ekonomi) 0
Matematik
20 Apr

Ekonomik Şokları Tahmin Eden Yöntemlerin Doğruluğu Araştırıldı

Araştırmacılar, ekonomik şokların etkilerini öngören farklı matematiksel yöntemlerin ne kadar başarılı olduğunu inceledi. Çalışmada, doğrusal olmayan ekonomik durumları modellemek için kullanılan 'yerel projeksiyon' yöntemlerinin performansı karşılaştırıldı. Bulgular, geleneksel doğrusal yöntemlerin büyük ekonomik şoklar karşısında yetersiz kaldığını, ancak şokun büyüklüğü ve piyasa koşullarını birlikte değerlendiren hibrit yaklaşımların daha başarılı sonuçlar verdiğini gösteriyor. Bu araştırma, ekonomistlerin gelecekteki piyasa hareketlerini daha doğru tahmin etmelerine yardımcı olabilecek yeni araçlar sunuyor.

arXiv (Ekonomi) 0
Kimya
20 Apr

PFAS Kimyasallarına Karşı Yeni Silah: pH Kontrollü Tuzaklar

Florida Uluslararası Üniversitesi'nden bilim insanları, 'sonsuza kadar kimyasallar' olarak bilinen PFAS bileşiklerini içme suyundan temizlemek için yenilikçi bir yöntem geliştirdi. Kimya profesörü Kevin O'Shea ve doktora öğrencisi Rodrigo Restrepo Osorio'nun geliştirdiği bu yaklaşım, suyun kendi pH seviyesini kullanarak PFAS kimyasallarını yakalayıp talep üzerine serbest bırakabiliyor. Doğada parçalanmayan ve çevrede kalıcı olan bu zararlı kimyasallar, geleneksel arıtma yöntemleriyle temizlenmesi oldukça zor ve maliyetli. Yeni teknik, mevcut çözümlere göre hem daha güvenli hem de daha ekonomik bir alternatif sunarak, yeniden kullanılabilir özelliğiyle de öne çıkıyor. Bu gelişme, dünya çapında milyonlarca insanın maruz kaldığı PFAS kirliliği sorununa karşı umut verici bir çözüm olarak değerlendiriliyor.

Phys.org — Kimya 0
Matematik
18 Apr

Nash Dengesi Öğrenmek Neden Bu Kadar Zor? Yeni Araştırma Cevabı Veriyor

Oyun teorisinin temel kavramlarından Nash dengesi, oyuncuların stratejilerini değiştirmek istemeyecekleri denge noktasını tanımlar. Ancak bu denge noktalarının hesaplanması matematik ve bilgisayar bilimi açısından son derece karmaşık bir problem. Stanford ve diğer üniversitelerden araştırmacılar, Nash dengesinin sadece hesaplanmasının değil, öğrenilmesinin de neden bu kadar zor olduğunu matematiksel olarak kanıtladı. Araştırma, oyuncuların strateji değiştirerek Nash dengesine ulaşabileceği dinamiklerin varlığını gösterirken, bu dinamiklerin pratikte hesaplanmasının imkansız denecek kadar zor olduğunu ortaya koyuyor. Bu bulgular, yapay zeka sistemlerinden ekonomik modellemeye kadar pek çok alanda Nash dengesi arayışının neden bu kadar zorlu olduğunu açıklığa kavuşturuyor.

arXiv (CS + AI) 0
İklim & Çevre
16 Apr

Dev Sargassum Yosun Patlamalarının Gerçek Kaynağı Bulundu: Batı Afrika

2011 yılından bu yana Atlantik kıyılarını istila eden dev sargassum yosunu patlamalarının gerçek kaynağı araştırmacılar tarafından tespit edildi. Yeni bulgulara göre, bu yosun patlamaları Batı Afrika açıklarında başlayıp yıllarca görünmez kalarak büyüyor. Keşif, bilim insanlarının bu olayların nereden başladığına dair uzun süredir kabul edilen varsayımlarını alt üst ediyor. Araştırma, Karayipler ve Amerika kıyılarında büyük çevre ve ekonomik sorunlara neden olan bu yosun istilalarının kökenini anlamak açısından kritik önemde.

Phys.org 0
Teknoloji & Yapay Zeka
16 Apr

Yapay Zeka Algoritmaları Açık Maden İşletmeciliğinde Belirsizlikle Baş Ediyor

Araştırmacılar, açık maden işletmeciliğindeki karmaşık planlama sorunlarını çözmek için yeni bir evrimsel algoritma yaklaşımı geliştirdi. Bu yöntem, değişken ekonomik koşullar ve dinamik kaynak kapasiteleri altında madenlerin optimal şekilde işletilmesini sağlıyor. Algoritma, hem maksimum kârı hedeflerken hem de riskleri minimize ederek, belirsizlik içindeki değişimlere anında adapte olabiliyor. Bu gelişme, maden endüstrisinde daha verimli ve esnek planlama stratejilerinin kapısını açıyor.

arXiv (CS + AI) 0
Teknoloji & Yapay Zeka
16 Apr

Yapay Zeka Modelleri Artık Sıkıştırılmış Metinleri Anlayabilecek

Araştırmacılar, büyük dil modellerinin (LLM) sıkıştırılmış metinler üzerinde doğrudan analiz yapabildiğini keşfetti. Bu yenilikçi yaklaşım, sözlük kodlaması kullanarak tekrarlayan metin parçalarını kısa meta-simgelerle değiştiriyor ve model ince ayarına gerek kalmadan %80'e varan sıkıştırma oranları elde ediyor. Sistem, modele verilen sözlük sayesinde sıkıştırılmış metinleri doğru şekilde yorumlayabiliyor ve normal metinlerle aynı kalitede sonuçlar üretiyor. Bu gelişme, özellikle tekrarlı veriler içeren büyük metinlerin işlenmesinde maliyet etkinliği sağlayarak yapay zeka uygulamalarının ekonomik sürdürülebilirliğine önemli katkı sunuyor.

arXiv (CS + AI) 0
Teknoloji & Yapay Zeka
16 Apr

Yapay Zeka Hizalaması: Davranış Kontrolünden Kurumsal Tasarıma

Stanford araştırmacıları yapay zeka güvenliği için yeni bir yaklaşım önerdi. Mevcut yöntemler yapay zekanın davranışlarını sürekli denetleyerek düzeltmeye odaklanırken, bu çalışma ekonomik kuramlardan ilham alarak farklı bir yol öneriyor. Araştırmacılar, mülkiyet hakkının olmadığı bir ekonomiye benzettiği mevcut sistemlerin sürekli polis denetimi gerektirdiğini ve bu durumun ölçeklenmediğini belirtiyor. Bunun yerine, yapay zeka sistemlerinin iç yapısını öyle tasarlama öneriyorlar ki, istenen davranış en düşük maliyetli seçenek haline gelsin. Bu yaklaşım, yapay zeka hizalamasını bir davranış kontrolü sorunundan ziyade politik-ekonomi sorunu olarak görüyor. Çalışma, insan müdahalesinin üç temel seviyesini tanımlıyor: yapısal, parametrik ve denetimsel. Bu yeni framework, yapay zeka güvenliğinde paradigma değişikliği yaratabilir.

arXiv (CS + AI) 0