Arama · son güncelleme 4 sa önce
9.586
toplam haber
8
kategori
70+
bilim kaynağı
1-24 / 41 haber Sayfa 1 / 2
İklim & Çevre
1 gün önce

BM Uyardı: Önümüzdeki 5 Yıl Sıcaklık Rekoru Kıracak

Birleşmiş Milletler'in yeni iklim projeksiyonları, önümüzdeki beş yıl boyunca Dünya'nın sürekli olarak güvenli kabul edilen uluslararası iklim eşiğini aşacağını ve en sıcak yıl rekorunu parçalayacağını öngörüyor. Bu tahminler, küresel ısınmanın hızla devam ettiğini ve iklim değişikliği etkilerinin giderek şiddetleneceğini gösteriyor. Bilim insanları, atmosferdeki sera gazı yoğunluğunun artışının yanı sıra doğal iklim döngülerinin de bu sıcaklık artışında rol oynadığını belirtiyor. Söz konusu projeksiyonlar, dünya genelinde iklim politikalarının aciliyet kazandığını ve emisyon azaltma hedeflerinin gözden geçirilmesi gerektiğini vurguluyor.

Phys.org — Yerküre Bilimleri 0
İklim & Çevre
2 gün önce

Avrupa'daki Rekor Sıcaklar İklim Krizinin 'Acımasız Hatırlatıcısı'

Birleşmiş Milletler iklim uzmanları, Batı Avrupa'yı kasıp kavuran erken dönem sıcak hava dalgasının rekor kırması üzerine uyarıda bulundu. BM iklim şefi, yaşanan olağanüstü sıcaklıkların iklim krizinin sarmal etkilerinin acımasız bir göstergesi olduğunu vurguladı. Mayıs ayında yaşanan bu sıcak hava dalgası, normal sezonsal beklentilerin çok üzerinde seyretmesi nedeniyle bilim insanlarının dikkatini çekti. Uzmanlar, bu tür erken dönem aşırı hava olaylarının iklim değişikliğinin hızlandığının somut kanıtları arasında yer aldığını belirtiyor. Olayın zamanlaması ve şiddeti, küresel ısınmanın etkilerinin öngörülenden daha hızlı gerçekleştiğine işaret ediyor.

Phys.org — Yerküre Bilimleri 0
Teknoloji & Yapay Zeka
3 gün önce

BM İnsan Hakları Uzmanları: Dünyanın En Karanlık Yerlerindeki Sessiz Kahramanlar

Birleşmiş Milletler'in özel raportörleri, dünyanın en vahşi insan hakları ihlallerini izlemek gibi ağır bir görevi üstlenen uzmanlar. Bu kişiler, savaş bölgelerinden diktatörlüklere kadar her yerde adaletsizlikleri belgeleyerek uluslararası toplumu uyarıyor. Ancak bu kritik görevi yerine getirirken sayısız tehditle karşılaşıyor, baskılara maruz kalıyor ve때로는 hayatları tehlikeye giriyor. BM sisteminin en değerli ama aynı zamanda en kırılgan yapı taşlarından biri olan bu uzmanların çalışmaları, küresel insan hakları korumasının temelini oluşturuyor. Politik baskılar ve kaynak sıkıntısına rağmen, sessiz kalan toplumların sesi olmaya devam ediyorlar.

Aeon — Felsefe & Fikirler 0
Teknoloji & Yapay Zeka
3 gün önce

Kuantum Bilgisayarların Klasik Bilgisayarlara Karşı Üstünlüğü: Hangi Deneylerde Başarılı?

Araştırmacılar, kuantum bilgisayarların klasik bilgisayarlara göre üstünlük iddiasında bulunan tüm deneyleri kapsamlı bir şekilde inceledi. Bu derleme çalışması, Google'ın kuantum üstünlüğü iddiasından IBM'in itirazlarına kadar birçok önemli gelişmeyi ele alıyor. Çalışma, her deneyin güçlü yanlarını ve zayıflıklarını objektif bir şekilde değerlendiriyor. Ayrıca optimizasyon ve öneri sistemleri gibi alanlarda teorik kuantum avantajları ile hata düzeltme teknolojilerindeki son gelişmeler de mercek altına alınıyor. Bu analiz, kuantum bilgisayarların gerçek dünya problemlerinde ne kadar ilerlediğini anlamak için kritik bir kaynak sunuyor.

arXiv — Bilim Tarihi & Felsefesi 0
İklim & Çevre
21 May

Orta Asya buzulları 2025'te rekor erime yaşadı, milyonlarca kişi risk altında

Vrije Universiteit Brussel ve ETH Zürich öncülüğündeki uluslararası araştırma ekibi, Orta Asya buzullarının 2025 yılında tarihi rekorla kütle kaybı yaşadığını ortaya koydu. Environmental Research Letters dergisinde yayınlanan çalışma, bölgenin su güvenliği açısından kritik öneme sahip buzulların dramatik erimesini belgeliyor. Çalışmayı yöneten Lander Van Tricht, bu durumun milyonlarca insanın su kaynaklarını tehdit ettiğini vurguluyor. İronik biçimde bu rekor kayıp, BM tarafından Tacikistan'ın girişimiyle ilan edilen 'Uluslararası Buzul Koruma Yılı'nda gerçekleşti. Bulgular, iklim değişikliğinin Orta Asya'daki buzul sistemleri üzerindeki etkisinin beklenenden daha hızlı olduğunu gösteriyor. Bu bölgedeki buzullar, Türkiye dahil geniş bir coğrafyanın su döngüsü için hayati öneme sahip.

Phys.org — Yerküre Bilimleri 0
Nörobilim & Psikoloji
20 May

BMX Sporu Sosyal Aidiyetin Gizli Dinamiklerini Ortaya Çıkarıyor

Avustralya'da yürütülen yeni bir sosyal bilim araştırması, BMX topluluklarının aidiyet duygusunu nasıl oluşturduğunu inceliyor. Skate parkları, dirt jump pistleri ve yarış pistlerinde yapılan gözlemler, toplumsal kabulün anlık etkileşimlerle nasıl şekillendiğini gösteriyor. Araştırma, yaşıtların cesaretlendirmesi, antrenörlerin desteği ve pistte birlikte çalışan ekiplerin rolünün aidiyet hissi üzerindeki etkilerini analiz ediyor. BMX topluluklarının, farklı beceri seviyelerindeki katılımcıları nasıl kucaklayarak kapsayıcı bir ortam yarattığı mercek altına alınıyor.

Phys.org — Sosyal Bilimler 0
İklim & Çevre
20 May

BM'de İklim Krizi İçin 'Yaşam Hattı' Çağrısı

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, devletlerin iklim değişikliğiyle mücadele yükümlülüklerini pekiştiren önemli bir kararı görüşüyor. Uzun zamandır beklenen bu adım, büyük sera gazı yayıcısı ülkelerin baskısı altında yumuşatılmış olsa da, küresel iklim eylemi için kritik bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Karar tasarısı, ülkelerin iklim taahhütlerini yerine getirme konusundaki hukuki ve ahlaki sorumluluklarını vurguluyor. Bu gelişme, iklim krizi karşısında uluslararası işbirliğinin güçlendirilmesi açısından büyük önem taşıyor.

Phys.org — Yerküre Bilimleri 0
Fizik
19 May

Kuantum bilgisayarlar 12.635 atomlu proteini simüle etti

Cleveland Clinic, RIKEN ve IBM'den araştırmacılar, kuantum merkezli süper bilgisayar teknolojisini kullanarak protein simülasyonlarında yeni bir rekor kırdı. Ekip, 12.635 atoma kadar uzanan büyük protein-ligand komplekslerinin elektronik yapısını hesaplamayı başardı. Bu başarı, kuantum bilgisayarların kimyasal simülasyonlardaki kapasitesinin son aylarda dramatik şekilde arttığını gösteriyor. Kuantum merkezli süper bilgisayar (QCSC) çerçevesi sayesinde gerçekleştirilen bu çalışma, ilaç geliştirme ve moleküler tasarım alanlarında devrim yaratabilecek potansiyele sahip. Geleneksel bilgisayarların zorlandığı bu ölçekteki hesaplamalar, kuantum teknolojisinin bilimsel araştırmalardaki geleceğine ışık tutuyor.

Phys.org — Fizik 0
Teknoloji & Yapay Zeka
18 May

Bilim İnsanları Veri Analizi için Yeni Yoğunluk Kestirimi Yöntemi Geliştirdi

Araştırmacılar, büyük veri setlerindeki karmaşık yapıları daha etkili analiz edebilmek için BMTI (Binless Multidimensional Thermodynamic Integration) adlı yeni bir yöntem geliştirdi. Bu teknik, geleneksel veri bölümleme yaklaşımlarından farklı olarak, verinin doğal yapısını koruyarak yoğunluk hesaplaması yapıyor. İstatistiksel fizikten ilham alan yöntem, veri noktaları arasındaki komşuluk ilişkilerini kullanarak daha güvenilir sonuçlar elde ediyor. Makine öğrenmesi ve veri bilimi alanlarında önemli uygulamaları olan bu gelişme, özellikle yüksek boyutlu veri analizinde geleneksel yöntemlerin sınırlarını aşma potansiyeli taşıyor.

arXiv — Kimyasal Fizik 0
Fizik
5 May

Kuantum Bilgisayarlarda Yeni Sorun: Malzeme Kusurları Okuma Sistemini Bozuyor

MIT ve IBM araştırmacıları, süperiletken kuantum bitlerinde (qubit) yeni bir sorun keşfetti. Malzeme kusurlarından kaynaklanan parazitik iki-seviyeli sistemler, sadece kuantum durumlarının bozulmasına değil, aynı zamanda qubit'lerin okunması işleminin de başarısız olmasına neden oluyor. Araştırmacılar, transmon qubit'in tünel bariyerinde bulunan bu kusurların, okuma rezonatörü ile güçlü bir etkileşime girerek frekans kaymasına yol açtığını gösterdi. Bu bulgu, katı hal kuantum işlemcilerin geliştirilmesinde karşılaşılan zorlukları artıran yeni bir faktör olarak öne çıkıyor.

arXiv — Kuantum Fiziği 0
Teknoloji & Yapay Zeka
5 May

Kuantum Bilgisayarlar Sigorta Sektörünün Karmaşık Problemlerini Çözüyor

IBM'in Heron işlemcileri üzerinde gerçekleştirilen çığır açan bir çalışma, kuantum bilgisayarların sigorta sektöründeki risk analizi ve optimizasyon problemlerinde klasik bilgisayarlardan daha başarılı olabileceğini gösterdi. Araştırmacılar, belirsizlik içeren karmaşık optimizasyon problemlerini çözmek için hibrit kuantum-klasik bir yöntem geliştirdi. 150 qubit kullanılan deneylerde, sigorta poliçesi değerlendirmesinde kullanılan 'şansa bağlı kısıtlamalı sırt çantası problemi' olarak bilinen matematiksel modelde önemli ilerlemeler kaydedildi. Bu yaklaşım, sigorta şirketlerinin risk toleransları dahilinde daha doğru ve verimli poliçe fiyatlandırması yapmasına olanak tanıyabilir.

arXiv — Kuantum Fiziği 0
Kimya
5 May

Kuantum-Klasik Hibrit Sistemle 12.000 Atomlu Protein Simülasyonu Başarıldı

Araştırmacılar, kuantum ve klasik hesaplama yöntemlerini birleştirerek moleküler simülasyonlarda çığır açan bir başarıya imza attı. İki adet 156 kübitlik IBM kuantum işlemcisi ve süper bilgisayarlar kullanılarak gerçekleştirilen çalışmada, 12.000 atomu aşan protein-ligand kompleksleri simüle edildi. 100 saati aşan hesaplama sürecinde 9.200 kuantum devresi çalıştırılarak 1.3 milyar ölçüm sonucu toplandı. Bu, kuantum kimyası alanındaki en kapsamlı hibrit hesaplama çalışması olma özelliğini taşıyor. Geliştirilen yöntem, molekülleri parçalara ayırarak kuantum gömme tekniği kullanıyor ve her parçayı hibrit kuantum-klasik yöntemlerle analiz ediyor. Çalışma, büyük biyolojik sistemlerin kuantum düzeyinde analizini mümkün kılarak ilaç geliştirme ve moleküler tasarım alanlarında yeni olanaklar sunuyor.

arXiv — Kuantum Fiziği 0
Fizik
4 May

Kuantum Bilgisayarlarda Güvenlik Açığı: Devreler Birbirini Etkiliyor

IBM'in kuantum işlemcilerinde yapılan yeni araştırma, bulut tabanlı kuantum bilgisayarlarda ciddi güvenlik sorunları ortaya çıkardı. Araştırmacılar, aynı anda çalışan kuantum devrelerinin birbirini etkileyerek veri güvenliğini tehdit ettiğini keşfetti. Yedi farklı IBM işlemcisinde test edilen beş temel kuantum algoritması, tahmin edilebilir girişim desenleri gösterdi. Bu bulgular, kuantum bulut bilişimde çoklu kullanıcı sistemlerinin güvenliğine dair önemli sorular ortaya koyuyor. Özellikle Grover Algoritması gibi 'agresif' devrelerin diğer kullanıcıların işlemlerini önemli ölçüde etkileyebildiği görüldü. Kuantum bilgisayarların ticari kullanımının artmasıyla birlikte bu güvenlik açıklarının kapatılması kritik önem kazanıyor.

arXiv — Kuantum Fiziği 0
Teknoloji & Yapay Zeka
4 May

Kuantum Bilgisayarlarla İlaç Tasarımında Yeni Dönem: Protein-Ligand Etkileşimleri

Araştırmacılar, ilaç geliştirme sürecinde kritik öneme sahip protein-ligand etkileşimlerini incelemek için kuantum bilgisayarları kullanmaya başladı. Geleneksel yöntemlerin kuvvet alanı parametrelerinden kaynaklanan sınırlarını aşmak amacıyla geliştirilen hibrit kuantum mekanik/moleküler mekanik (QM/MM) yaklaşım, IBM'in kuantum donanımı üzerinde test edildi. Bu yenilikçi yöntem, ilaç tasarımında kullanılan serbest enerji pertürbasyon hesaplamalarını daha hassas hale getirerek, gelecekte daha etkili ilaçların geliştirilmesine katkı sağlayabilir.

arXiv — Kuantum Fiziği 0
Teknoloji & Yapay Zeka
4 May

Madde Kullanımı Eğitiminde Yapay Zeka Devrimi: Gerçek Zamanlı Bilgi Sistemi

Araştırmacılar, madde kullanımı eğitimindeki geleneksel yöntemlerin ölçeklenebilirlik ve kişiselleştirme sorunlarına çözüm olarak yeni bir yapay zeka sistemi geliştirdi. Sistem, Uyuşturucu Denetleme İdaresi kayıtlarını bilimsel literatürle birleştirerek gerçek zamanlı, bağlama duyarlı eğitim sunuyor. 102 belgeden oluşan özenle filtrelenmiş bir veri tabanı ve dinamik PubMed sorguları kullanan sistem, vektör temsilleri aracılığıyla anlamsal olarak bölümlenmiş belgeleri hızla erişilebilir hale getiriyor. Beş konu uzmanından oluşan panel tarafından değerlendirilen bu yaklaşım, madde kullanımına dair sürekli değişen bilgilerin güncel ve güvenilir şekilde aktarılması konusunda umut verici sonuçlar gösteriyor.

arXiv — Hesaplamalı Dilbilim (cs.CL) 0
Teknoloji & Yapay Zeka
1 May

WebMall: Çoklu Mağaza Ortamında Web Ajanlarını Test Eden Yeni Benchmark

Araştırmacılar, yapay zeka destekli web ajanlarının performansını değerlendirmek için WebMall adında yeni bir benchmark geliştirdi. Mevcut test ortamları sadece tek mağazalarda basit alışveriş görevlerini kapsarken, WebMall farklı mağazalardan ürün karşılaştırması yapıp en uygun fiyatı bulma gibi karmaşık görevleri simüle ediyor. Bu sistem, LLM tabanlı web ajanlarının gerçek dünyada karşılaştırmalı alışveriş yapabilme yeteneklerini ölçmek için tasarlandı. WebMall, heterojen ürün verilerine sahip çoklu mağaza ortamını taklit ederek, ajanların daha zorlu ve gerçekçi e-ticaret görevlerini yerine getirmelerini test ediyor. Bu gelişme, web otomasyonu alanında önemli bir eksikliği gideriyor.

arXiv — Hesaplamalı Dilbilim (cs.CL) 0
Fizik
30 Apr

Kuantum Bilgisayarlarda Atom Orbitalleri: Yeni Kodlama Yöntemi Keşfedildi

Araştırmacılar, kuantum bilgisayarlarda atom orbitallerini temsil etmek için yeni bir yöntem geliştirdi. Slater-tipi orbitaller (STO), atomların dalga fonksiyonlarını fiziksel olarak doğru tanımlar ancak hesaplama zorluğu nedeniyle kimyasal hesaplamalarda nadiren kullanılır. Yeni çalışma, matris ürün durumları (MPS) kullanarak bu orbitalleri kuantum bilgisayarlarda verimli şekilde kodlamanın yolunu gösteriyor. Tek boyutlu orbital fonksiyonlar için sabit bağ boyutlu analitik MPS yapıları türetildi ve IBM Heron işlemcilerinde test edildi. Üç boyutlu hesaplamalar da başarıyla gerçekleştirildi. Bu gelişme, kuantum kimyasında daha doğru hesaplamalar yapılmasına ve atom orbitallerinin gerçekçi temsilinin kuantum bilgisayarlarda kullanılmasına olanak tanıyabilir.

arXiv (Fizik) 0
Teknoloji & Yapay Zeka
30 Apr

Kuantum Bilgisayarlar Ulaştırma Ağlarını Optimize Etmeyi Öğreniyor

Araştırmacılar, şehir lojistiği ve araç rotalama gibi karmaşık ulaştırma problemlerini çözmek için yeni bir kuantum optimizasyon yöntemi geliştirdi. Çalışma, günümüzün sınırlı kuantum donanımında çalışacak şekilde tasarlanan hibrit bir yaklaşım sunuyor. Yöntem, adiabatik evrim sürecini sıkıştırarak daha az kuantum kapısı kullanmayı hedefliyor ve IBM kuantum bilgisayarında test edildi. Bu gelişme, lojistik şirketlerinin araç rotalarını optimize etmesinden şehir planlamasına kadar geniş bir yelpazede pratik uygulamalara sahip olabilir.

arXiv — Kuantum Fiziği 0
Teknoloji & Yapay Zeka
30 Apr

Kurumsal yapay zeka sistemleri için yeni değerlendirme standardı geliştirildi

Araştırmacılar, kurumsal belge işleme yapay zeka sistemlerinin performansını bütüncül olarak değerlendiren ilk kapsamlı test platformunu geliştirdi. EnterpriseDocBench adlı bu sistem, belge ayrıştırma, indeksleme, bilgi erişimi ve metin üretimi aşamalarının tümünü birlikte test ediyor. Altı farklı kurumsal alanda yapılan testlerde, hibrit arama yönteminin geleneksel BM25 tekniğini çok az farkla geçtiği, yoğun gömme yönteminden ise belirgin şekilde üstün olduğu görüldü. İlginç bir bulgu, çok kısa ve çok uzun belgelerin orta uzunluktaki belgelere göre daha fazla yanıltıcı bilgi ürettiğinin keşfedilmesi. Araştırma, kurumsal yapay zeka çözümlerinin gerçek performansını ölçmek için standardize edilmiş bir yaklaşım sunuyor.

arXiv (Dilbilim & NLP) 0
Fizik
29 Apr

Bilim İnsanları Işığı Mikron Altı Boyutta Odaklayarak Rekor Yoğunluk Elde Etti

Araştırmacılar, attosaniye süreli XUV ışık darbelerini submikron boyutlarda odaklayarak 3×10¹⁵ W/cm² yoğunluğa ulaştı. Özel elipsoidal ayna kullanılarak gerçekleştirilen çalışmada, odak noktası 0.46×0.36 mikrometre boyutlarına kadar küçültülebildi. Bu başarı, masaüstü lazer sistemlerinin gücünü gösterirken, attosaniye nonlineer optik alanında yeni kapılar açıyor. Sistem optimizasyonu ile 10¹⁶ W/cm² seviyelerine ulaşılabileceği öngörülüyor. Elde edilen yoğunluk değerleri, hem gaz hem de katı fazlarda yeni fiziksel olayların gözlemlenmesini mümkün kılacak düzeyde. Bu gelişme, ultra hızlı süreçlerin araştırılmasında ve yeni malzeme özelliklerinin keşfinde önemli fırsatlar sunuyor.

arXiv (Fizik) 0
Biyoloji & Yaşam Bilimleri
22 Apr

Bakterilerin 'çift yönlü kapısı' keşfedildi: Antimikrobiyal moleküller nasıl giriyor?

Durham Üniversitesi araştırmacıları, bakterilerin antimikrobiyal peptitleri hücrelerine nasıl aldığını açıklayan önemli bir keşif yaptı. E. coli gibi bakterilerin hücre zarında bulunan SbmA adlı taşıyıcı proteinin çalışma mekanizması ilk kez detaylarıyla aydınlatıldı. Bu protein, bakterileri öldürebilen veya büyümelerini engelleyebilen antimikrobiyal moleküllerin hücre içine girişini sağlıyor. Keşif, bakterilerin bu molekülleri neden kendilerine alarak 'intihar' ettiklerini anlamaya yardımcı oluyor. Bulgular, gelecekte geliştirilecek antibakteriyel tedaviler için yeni fırsatlar sunabilir ve antibiyotik direnci ile mücadelede önemli bir adım olabilir.

Phys.org 0
Fizik
21 Apr

Fizikçiler Vorteks Parçacıkların Açısal Momentum Teorisindeki Kritik Hataları Ortaya Çıkardı

Parçacık hızlandırıcılarındaki vorteks parçacıkların davranışını açıklamaya çalışan yeni bir teorik model, ciddi eleştirilerle karşılaştı. Araştırmacılar, önerilen BMT benzeri denklemin orbital açısal momentum hesaplamalarında temel matematiksel hataların bulunduğunu ve teorik varsayımların gerçeklikle uyuşmadığını gösterdi. Bu eleştiri, parçacık fiziğinde spin ve depolarizasyon olaylarını anlamaya yönelik çalışmalarda dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor. Hızlandırıcı teknolojilerinin geliştirilmesinde önemli olan bu tür teorik modellerin doğruluğu, gelecekteki deneysel çalışmaların güvenilirliği açısından kritik öneme sahip.

arXiv (Fizik) 0
Fizik
21 Apr

LEDDS: GPU'larda Granül Akışları ve Akışkan-Parçacık Simülasyonları

Araştırmacılar, granül akışları ve akışkan-parçacık etkileşimlerini simüle etmek için LEDDS adlı yeni bir açık kaynak framework geliştirdi. Bu sistem, karmaşık hesaplamalı fizik problemlerini GPU'larda verimli şekilde çözmek için algoritmik primitifler kullanıyor. LEDDS, Lattice Boltzmann ve Discrete Element Method (LBM-DEM) yöntemlerini birleştirerek tam bağlı simülasyonlar gerçekleştiriyor. Framework, komşu arama, çarpışma tespiti ve akışkan-parçacık bağlantısı gibi tüm işlemleri taşınabilir primitifler dizisi olarak ifade ediyor. Bu yaklaşım, cihaza özel kod yazma ihtiyacını ortadan kaldırarak, araştırmacılara daha esnek ve erişilebilir bir simülasyon ortamı sunuyor.

arXiv (Fizik) 0
Tıp & Sağlık
21 Apr

Yapay Zeka Tıpta Yalan Kaynak Gösteriyor: Yeni Sistem Sorunu Çözebilir

Araştırmacılar, gelişmiş yapay zeka modellerinin tıbbi konularda doğru bilgi üretmesine rağmen, sahte kaynaklar gösterdiğini keşfetti. Bu duruma 'Provenance Gap' (Kaynak Açığı) adını veren bilim insanları, nadir kas hastalıklarıyla ilgili testlerde en iyi AI modelinin bile yalnızca %15,3 oranında doğru bilimsel kaynak gösterebildiğini buldu. Çoğu zaman modeller gerçek ancak konuyla alakasız yayınlara atıfta bulunuyor. Bu kritik sorunu çözmek için geliştirilen HEG-TKG sistemi, 4.512 PubMed kaydından oluşturulmuş bilgi ağlarını kullanarak %100 doğrulanabilir kanıt sağlıyor.

arXiv (CS + AI) 0