Tarihin en büyük dilbilim bulmacalarından biri olan Linear A yazı sistemi, binlerce yıldır çözümsüz kalmaya devam ediyor. Girit adasında yaşayan Tunç Çağı Minos uygarlığına ait bu yazı sisteminin önündeki en büyük engel, diğer antik dillerin çözümünde kullanılan 'çapa' unsurlarından yoksun olması. Mısır hiyerogliflerini çözen Rosetta Taşı gibi iki dilli bir metin ya da Linear A ile akraba bilinen bir dil şimdiye kadar bulunamadı. Ancak yapay zeka teknolojisindeki hızlı gelişmeler, araştırmacılara yeni bir umut kapısı aralıyor. Büyük dil modelleri ve makine öğrenimi algoritmaları, insan gözünün kaçırabileceği örüntüleri tespit etme konusunda şaşırtıcı bir yetenek sergiliyor. Bilim insanları, bu araçların yetersiz bağlamla bile yazı sistemlerindeki yapısal ipuçlarını ortaya çıkarabileceğini düşünüyor. Yine de uzmanlar temkinli: Yapay zeka güçlü bir araç olabilir, ancak dilbilimsel bir 'çapa' olmadan tam anlamıyla bir çözüme ulaşmak hâlâ son derece güç görünüyor.

Phys.org — Sosyal Bilimler 1

Teknoloji & Yapay Zeka

30 Apr

Yapay Zeka ile Antik Sanskritçe Metinler Dijital Dünyaya Taşınıyor

Binlerce yıllık Sanskritçe literatürün dijitalleştirilmesi, veri eksikliği nedeniyle büyük zorluklarla karşılaşıyordu. Araştırmacılar bu sorunu çözmek için Naamah adlı yeni bir veri seti geliştirdi. 102 bin cümlelik bu veri seti, DBpedia'dan çıkarılan bilgilerle 24 milyar parametreli yapay zeka modelinin üretken yeteneklerini birleştiriyor. Sistem, klasik Sanskritçe gramerinin karmaşık yapısını anlayarak doğal ve çeşitli eğitim verisi oluşturabiliyor. Bu yenilik, antik metinlerdeki kişi, yer ve kavram isimlerini otomatik olarak tanımlayabilme kabiliyeti kazandırıyor. Çalışma, hem çok dilli XLM RoBERTa hem de parametre açısından verimli IndicBERTv2 mimarilerini test etti. Bu gelişme, yalnızca Sanskritçe değil, benzer veri kıtlığı yaşayan diğer antik diller için de umut veriyor.

arXiv (Dilbilim & NLP) 0

Arkeoloji & Tarih

16 Apr

Yapay Zeka, Kayıp Antik Dillerin Sırlarını Çözmeye Hazırlanıyor

İber Yarımadası'nın eski dillerini çözmek için yapay zeka teknolojileri devreye giriyor. Romalılar gelmeden önce İspanya ve Portekiz topraklarında konuşulan Paleohispanik diller, yüz yıllar boyunca dilbilimcilerin kafasını karıştırdı. Bu gizemli yazı sistemleri kısmen deşifre edilmiş olsa da, hiçbiri tam anlamıyla çözülemedi. Şimdi araştırmacılar, makine öğrenmesi algoritmalarının bu antik metinlerdeki kalıpları tespit ederek dil çözümleme sürecini hızlandırabileceğini düşünüyor. Yeni çalışmada, dağınık haldeki arkeolojik verilerin yapay zeka için uygun formata dönüştürülmesi hedefleniyor. Bu yaklaşım, geleneksel dilbilim yöntemlerinin yanında teknolojinin gücünü kullanarak antik medeniyetlerin dilsel miraslarını aydınlatabilir.

arXiv (CS + AI) 0