Cornell Üniversitesi araştırmacıları, yapay zekanın kod yazma konusunda giderek daha etkili hale geldiği dönemde, mühendislik öğrencilerinin gerçek bilimsel araştırma becerilerini değerlendirmek için yeni bir yöntem geliştirdi. Hesaplamalı Fizik Denemeleri adı verilen bu proje tabanlı değerlendirme sistemi, öğrencilerden Python programlama dili kullanarak gerçek dünya fizik sistemlerini modellemelerini istiyor. 100 öğrenci projesi üzerinde yapılan analiz, bu yöntemin öğrencilerin sistem düşüncesi ve modelleme yeteneklerini başarıyla geliştirdiğini gösterdi. Katılımcıların %99'u karmaşık sistemleri bir bütün olarak inceleme konusunda yetkinlik sergiledi. Bu yaklaşım, sadece kod yazmanın ötesinde bilimsel sorgulama ve hesaplamalı düşünce becerilerini ölçerek, eğitim dünyasında yapay zeka kaynaklı değerlendirme sorunlarına çözüm sunuyor.

Küresel ısınmaya neden olan sera gazları arasında önemli bir yere sahip olan metan salınımı, şehirlerin azaltma sözlerine rağmen artış göstermeye devam ediyor. Karbondioksitten çok daha güçlü bir sera gazı olan metan, özellikle kentsel alanlarda ciddi bir çevre sorunu haline gelmiş durumda. Uzaydan yapılan gözlemler sayesinde şehirlerin metan emisyonları daha detaylı izlenebiliyor ve yerel yönetimlerin aldıkları önlemlerin etkinliği ölçülebiliyor. Bu teknolojik gelişme, iklim değişikliğiyle mücadelede şehirlerin gerçek performansını değerlendirmek için kritik önem taşıyor. Uydu tabanlı izleme sistemleri, metan kaynaklarını tespit etmede ve emisyon azaltım stratejilerinin başarısını takip etmede yeni olanaklar sunuyor.

Royal Botanic Gardens Kew ve Londra Zooloji Derneği'nden araştırmacıların Science dergisinde yayınladığı çalışma, çiçekli bitkilerin evrimsel tarihine yönelik ilk küresel risk değerlendirmesini sunuyor. Angiosperm olarak bilinen çiçekli bitkiler, dünya ekosistemlerinin temel taşlarından biri. Araştırma, bu bitki grubunun evrimsel geçmişinin beşte birinden fazlasının yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu ortaya koyuyor. Bu durum sadece biyoçeşitlilik kaybı değil, aynı zamanda milyonlarca yıllık evrimsel süreçlerin sonucu olan genetik ve morfolojik çeşitliliğin de kaybolması anlamına geliyor. Çiçekli bitkiler hem doğal ekosistemlerin hem de tarımsal sistemlerin vazgeçilmez bileşenleri olduğu için, bu kayıp insan yaşamını da doğrudan etkileyecek.

Bilim insanları ChatGPT gibi yapay zeka modellerinin ahlaki değerlendirmelerini test etti ve şaşırtıcı sonuçlara ulaştı. Araştırmaya göre AI sistemleri, küresel değerleri doğru anlayamıyor ve belirgin kültürel önyargılar sergiliyor. Yapay zeka modelleri, Batılı ülkelerin ahlaki standartlarını olduğundan yüksek değerlendirirken, Batı dışı kültürlerin ahlaki değerlerini sistematik olarak küçümsüyor. Bu bulgular, AI sistemlerinin insan benzeri kültürel kalıpyargıları benimsediğini ve objektif ahlaki değerlendirmeler yapamadığını gösteriyor. Araştırma, yapay zekanın karar verme süreçlerindeki önyargıların farkına varılması açısından kritik önem taşıyor.

Araştırmacılar, beyin ve derin öğrenme ağlarının uyumunu değerlendirmek için geleneksel yöntemlerin ötesine geçen yeni bir yaklaşım geliştirdi. Kategori teorisinden ilham alan çalışma, beyin ve yapay zekanın aynı bilgi dönüşümlerini koruyup korumadığını araştırıyor. 'Doğallık İhlal Skoru' adı verilen yeni metrik, uyumsuzlukları tespit etmede geleneksel yöntemlerin yakalayamadığı ayrıntıları ortaya çıkarıyor. Beş faktörlü sentetik ortamda yapılan testler, bu yaklaşımın farklı uyum başarısızlıklarını ayırt edebildiğini gösterdi. Bu yöntem, yapay zekanın insan beynine ne kadar benzediğini anlamamızda yeni perspektifler sunuyor.

Araştırmacılar, moleküler sistemlerdeki elektronik enerjileri hesaplamak için kullanılan fonksiyonları tamamen otomatik olarak geliştiren FunctionalAgent adlı bir yapay zeka sistemi yarattı. Bu sistem, birden fazla uzmanlaşmış alt-ajan kullanarak veri seti oluşturmadan fonksiyon optimizasyonuna kadar tüm süreci yönetiyor. Güçlü korelasyonlu moleküler sistemlerde elektronik enerji hesaplamalarının kalitesi, kullanılan fonksiyonların doğruluğuna bağlı olduğu için bu gelişme oldukça önemli. FunctionalAgent ile geliştirilen MC26 fonksiyonu, mevcut yöntemlere kıyasla daha yüksek doğruluk seviyesi göstermiş durumda.

Araştırmacılar, büyük dil modellerini kullanarak yoğunluk fonksiyonel teorisinde (DFT) kritik öneme sahip değişim-korelasyon fonksiyonlarını otomatik olarak keşfeden bir sistem geliştirdi. Geleneksel olarak bilim insanları tarafından elle tasarlanan bu fonksiyonlar, moleküllerin ve malzemelerin elektronik özelliklerini hesaplamada kullanılıyor. Yeni sistem, evrimsel süreçlerden ilham alarak fonksiyonel formları öneriyor ve iteratif bir döngüyle performanslarını test ediyor. SAFS26-a adlı en başarılı fonksiyon, altın standart olarak kabul edilen ωB97M-V fonksiyonunu geride bıraktı. Bu gelişme, kimyasal hesaplamalarda daha doğru sonuçlar elde edilmesini sağlayabilir ve malzeme biliminden ilaç keşfine kadar birçok alanda uygulanabilir.

Açık deniz rüzgar enerjisi santrallerinin elektrik şebekelerine entegrasyonunda yaşanan istikrar sorunları, yeni bir yapay zeka destekli kontrol sistemiyle çözülebilir hale geldi. Araştırmacılar, rüzgar hızındaki öngörülemeyen değişimleri matematiksel olarak modelleyerek, enerji dağıtım sistemlerinin otomatik olarak kendilerini ayarlayabildiği adaptif bir kontrol mekanizması geliştirdi. Bu sistem, geleneksel sabit parametreli kontrol yöntemlerinin aksine, değişken rüzgar koşullarına gerçek zamanlı olarak uyum sağlayabiliyor. Stokastik optimizasyon teknikleri kullanan yeni yaklaşım, elektrik şebekesinin voltaj güvenliğini garanti ederken, enerji verimliliğini de maksimize ediyor.

MIT araştırmacıları, merkezi olmayan kripto borsalarında fiyatların nasıl dengede kaldığını matematiksel olarak modellediler. Otomatik piyasa yapıcıları (AMM) adı verilen bu sistemler, geleneksel borsalardan farklı olarak emir defteri yerine havuz durumundan fiyat belirler. Araştırma, arbitraj işlemlerinin fiyat sapmaları nasıl düzelttiğini ve bu düzeltme mekanizmasının blok zinciri seviyesinde nasıl çalıştığını açıklıyor. Çalışma, DeFi ekosisteminin temel işleyişini anlamamız açısından kritik öneme sahip.

Oregon State Üniversitesi'nden araştırmacılar, üst seviye STEM derslerinde öğretmenlerin notlandırma yükünü azaltmak için LaTA adlı yenilikçi bir sistem geliştirdi. Bu açık kaynak sistem, öğrenci verilerini üçüncü taraf sunuculara göndermeden tamamen yerel donanımda çalışıyor ve böylece veri gizliliği standartlarını koruyor. LaTeX formatında hazırlanan mühendislik ve fizik ödevlerini otomatik olarak değerlendiren sistem, öğretmen referans çözümüyle karşılaştırma yaparak puanlama gerçekleştiriyor. 2026 kış döneminde Makine Mühendisliği yöntemler dersinde test edilen sistem, haftalık ödevlerin notlandırılmasında kullanıldı. Bu gelişme, yüksek öğretimde yapay zeka kullanımında veri güvenliği ve akademik değerlendirme arasında denge kurma konusunda önemli bir adım sayılıyor.

Alman teknoloji şirketi NORD Drivesystems, endüstriyel otomasyon sektörü için geliştirdiği yeni nesil motor başlatıcıları ve değişken frekanslı sürücüleri duyurdu. Şirketin açıklamasına göre, bu yeni sistemler kolay entegrasyon ve ölçeklenebilirlik özelliklerine sahip. Robotik ve otomasyon sistemlerinde kritik rol oynayan bu teknolojiler, fabrika üretim hatlarından otomatik depo sistemlerine kadar geniş bir kullanım alanına sahip. Motor kontrol sistemlerindeki bu gelişme, Endüstri 4.0 dönüşümünün hızlandığı dönemde özellikle önem taşıyor.